
Τα στοιχεία για την ενεργειακή φτώχεια φωτίζουν μια καθημερινή ανισότητα. Το ζήτημα αφορά ιδιαίτερα τις ορεινές και ψυχρότερες περιοχές, αλλά δεν περιορίζεται σε αυτές.
Το ίδιο χειμωνιάτικο βράδυ μπορεί να σημαίνει δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα. Σε ένα σπίτι, το καλοριφέρ λειτουργεί και η θερμοκρασία παραμένει σταθερή. Σε ένα άλλο, η οικογένεια θερμαίνει μόνο ένα δωμάτιο, βάζει δεύτερη κουβέρτα και σκέφτεται πόσο θα κοστίσει η επόμενη ώρα. Η διαφορά δεν εξηγείται μόνο από το ύψος του λογαριασμού: σχετίζεται με το εισόδημα, την κατάσταση του κτιρίου και τις ανάγκες όσων κατοικούν μέσα σε αυτό. Για μια περιοχή όπως η Ήπειρος, με πόλεις, χωριά και ορεινούς οικισμούς, η συζήτηση για τη θέρμανση αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή: τα εθνικά στατιστικά δεν περιγράφουν αυτομάτως την κατάσταση σε κάθε νομό ή δήμο. Μπορούν, όμως, να μας βοηθήσουν να αντιληφθούμε το μέγεθος του προβλήματος.
Ένας αριθμός που μιλά για περισσότερα από την ενέργεια
Σύμφωνα με την έκδοση «Key figures on European living conditions 2026» της Eurostat, το 18,1% του πληθυσμού στην Ελλάδα δήλωσε ότι το 2025 δεν μπορούσε να διατηρήσει το σπίτι του επαρκώς ζεστό. Ο αντίστοιχος μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν 8,8%. Πρόκειται για καταγραφή σε εθνικό επίπεδο και όχι για ειδική έρευνα στα Ιωάννινα, στην Άρτα, στην Πρέβεζα ή στη Θεσπρωτία. Το ποσοστό δεν λέει πόσα νοικοκυριά μένουν μόνιμα χωρίς θέρμανση ούτε περιγράφει τη θερμοκρασία κάθε κατοικίας. Αποτυπώνει όμως μια δυσκολία πρόσβασης σε βασική συνθήκη αξιοπρεπούς διαβίωσης. Όταν σχεδόν ένας στους πέντε κατοίκους μιας χώρας αναφέρει αυτή τη δυσκολία, η συζήτηση ξεπερνά το ατομικό «κάνε οικονομία».
Γιατί δύο σπίτια με ίδια τετραγωνικά δεν έχουν την ίδια ανάγκη
Ένα παλαιότερο σπίτι με κουφώματα που μπάζουν αέρα, υγρασία ή ανεπαρκή μόνωση χρειάζεται διαφορετική ποσότητα ενέργειας από μια κατοικία με κατάλληλο κέλυφος και αποδοτικό σύστημα θέρμανσης. Σημασία έχουν επίσης ο όροφος, ο προσανατολισμός, η έκθεση στον άνεμο και ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν στο σπίτι. Υπάρχει και μια λιγότερο ορατή παράμετρος: οι ενοικιαστές δεν μπορούν πάντα να αποφασίσουν για μεγάλες παρεμβάσεις στο κτίριο. Μια οικογένεια μπορεί να γνωρίζει ότι χρειάζονται καλύτερα κουφώματα ή μόνωση, αλλά να μην έχει την οικονομική δυνατότητα ή την αρμοδιότητα να προχωρήσει. Γι’ αυτό οι λύσεις δεν είναι μόνο θέμα ατομικής συμπεριφοράς.
Το κρύο επηρεάζει και την υγεία
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνδέει τις ανεπαρκείς συνθήκες στέγασης και τις χαμηλές εσωτερικές θερμοκρασίες με κινδύνους για την υγεία. Στις οδηγίες του, οι 18 βαθμοί Κελσίου αναφέρονται ως γενικά αποδεκτό σημείο αναφοράς για την προστασία του γενικού πληθυσμού σε ψυχρές εποχές, ενώ πιο ευάλωτοι άνθρωποι μπορεί να χρειάζονται υψηλότερες θερμοκρασίες. Δεν είναι συνεπώς ίδια η κατάσταση για έναν υγιή νεαρό ενήλικα και για έναν ηλικιωμένο, ένα μικρό παιδί ή κάποιον με χρόνιο αναπνευστικό ή καρδιαγγειακό νόσημα. Η συζήτηση για τη θέρμανση δεν είναι μόνο οικονομική. Συνδέεται με την προστασία της υγείας, τη δυνατότητα εργασίας και μελέτης στο σπίτι, ακόμη και με το αν οι άνθρωποι μπορούν να φιλοξενήσουν φίλους ή συγγενείς χωρίς άγχος.
Από τη «συμβουλή εξοικονόμησης» στην ουσιαστική υποστήριξη
Η σωστή χρήση θερμοστατών, η συντήρηση συστημάτων και η αποφυγή άσκοπης κατανάλωσης είναι χρήσιμες πρακτικές. Δεν αρκούν, όμως, όταν ένα νοικοκυριό δυσκολεύεται να καλύψει βασικές ανάγκες ή κατοικεί σε κτίριο με σοβαρές ενεργειακές αδυναμίες. Χρειάζονται ενημέρωση για διαθέσιμα προγράμματα, στοχευμένη υποστήριξη των ευάλωτων, καλύτερη ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων και πρόσβαση σε αξιόπιστες κοινωνικές υπηρεσίες. Οι δήμοι και οι τοπικοί φορείς μπορούν να συμβάλουν με σαφή πληροφόρηση για τις διαθέσιμες παροχές και με εντοπισμό ανθρώπων που δυσκολεύονται να ζητήσουν βοήθεια. Η ευθύνη δεν πρέπει να μεταφέρεται αυτόματα στον γείτονα ή στην οικογένεια, όμως η κοινωνική εγρήγορση μπορεί να αποτρέψει την απομόνωση. Ειδικά στις μικρότερες κοινότητες, η πρόσβαση σε πληροφόρηση και υπηρεσίες είναι συχνά εξίσου σημαντική με την ίδια την επιδότηση. Τα ζητήματα αυτά δεν αφορούν μόνο τις κιλοβατώρες. Ανήκουν στον ευρύτερο διάλογο για ζητήματα κοινωνίας και ποιότητας ζωής, όπου η στέγαση, το εισόδημα, η υγεία και οι ευκαιρίες των ανθρώπων συνδέονται μεταξύ τους. Ένα ζεστό σπίτι δεν είναι πολυτέλεια που πρέπει να αποδεικνύει κανείς ότι αξίζει.
Τι αξίζει να μετράμε όταν τελειώσει ο χειμώνας
Η επιτυχία δεν φαίνεται μόνο από το αν μειώθηκε ένας λογαριασμός. Φαίνεται από το αν περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να διατηρούν το σπίτι τους σε ασφαλή θερμοκρασία, αν οι ευάλωτοι βρίσκουν υποστήριξη και αν οι κατοικίες γίνονται σταδιακά πιο αποδοτικές. Αυτές είναι αλλαγές που χρειάζονται χρόνο, σχεδιασμό και αξιόπιστα δεδομένα. Όταν συζητούμε για τον χειμώνα στην Ήπειρο, συνήθως μιλάμε για βροχή, χιόνι, καύσιμα και κόστος. Ίσως πρέπει να μιλάμε συχνότερα και για το πιο απλό ερώτημα: μπορούν όλοι να επιστρέψουν στο τέλος της ημέρας σε ένα σπίτι που τους προστατεύει από το κρύο;
Συντάκτης: Κωνσταντίνος Τζώρτζογλου · PremiumWeb.gr


