Η Ελλάδα καλείται να προσαρμοστεί εξαιρετικά γρήγορα στην πραγματικότητα του νέου Συμφώνου Μετανάστευσης, έχοντας μια «τρύπα» στα νότια σύνορά της. Τι προβλέπεται για το νησί της Κρήτης που δέχεται σήμερα τον κύριο όγκο των μεταναστευτικών ροών.
Από τις 12 Ιουνίου εφαρμόζεται κι επίσημα το Νέο Σύμφωνο της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο – που προβλέπει μεταξύ άλλων ενισχυμένους ελέγχους στα σύνορα, αποθήκευση βιομετρικών δεδομένων, καθώς και ταχείες συνοριακές διαδικασίες για πρόσωπα που θεωρείται απίθανο να δικαιούνται διεθνή προστασία.
Ο εφαρμοστικός νόμος – που ψηφίστηκε στη Βουλή την παραμονή της έναρξης της ισχύος του – προβλέπει πλέον δύο κατηγορίες αφίξεων: μια fast-track συνοριακή διαδικασία για όσους δεν διαθέτουν «προσφυγικό προφίλ» (θα πρέπει να ολοκληρώνεται μέσα σε 7 μόλις μέρες) και την κανονική διαδικασία εξέτασης και ένταξης (με διάρκεια έως 12 εβδομάδες), η οποία ωστόσο θα επιτρέπεται πλέον σε πολύ λιγότερους.
Την νέα αυτή πραγματικότητα καλείται να διαχειριστεί η Ελλάδα κατά βάση στην Κρήτη, που αναγνωρίζεται αυτή την ώρα ως το βασικό μέτωπο πίεσης από άποψη ροών.
Πρόεδρος ΕΣΠ: «Στην Κρήτη δεν είμαστε έτοιμοι να εφαρμόσουμε το Σύμφωνο»
Στην Κρήτη λειτουργεί, αυτή τη στιγμή, μία προσωρινή δομή στην Αγυιά, ενώ πλέον δρομολογείται η δημιουργία μιας αντίστοιχα κλειστής δομής στο πρώην εργοστάσιο Σκουλούδη στο Ηράκλειο.
«Στην Αγυιά καταγραφή δεν μπορεί να γίνει, δαχτυλοσκόπηση δεν μπορεί να γίνει, πώς θα γίνει επομένως η εξπρές διαδικασία που προβλέπεται από το Σύμφωνο;» διερωτάται ο Λευτέρης Παπαγιαννάκης, πρόεδρος του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες.
Όπως εξηγεί, μιλώντας στο Dnews, «το Σύμφωνο είναι στημένο στη λειτουργική λογική της Συμφωνίας ΕΕ – Τουρκίας του 2016». Μοντέλο για το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο αποτελεί η διαχείριση στο Βόρειο Αιγαίο – με τον περιορισμό ελευθερίας, το πλάσμα δικαίου κλπ.
Από την στιγμή ωστόσο που οι περισσότερες αφίξεις γίνονται πλέον στην Κρήτη, «η Ελλάδα θα βρεθεί άμεσα με μια “τρύπα” στη νότια πλευρά της».
«Αν αυξηθούν οι αφίξεις, δεν ξέρω αν ένα καράβι που θα πηγαινοέρχεται στο Αιγαίο και θα μεταφέρει κόσμο θα μπορεί να καλύψει την ανάγκη για ταχύτατες διαδικασίες που προβλέπονται στο Σύμφωνο», σχολιάζει ο Λ. Παπαγιαννάκης.
Πηγές του υπουργείου Μετανάστευσης επιβεβαιώνουν στο Dnews πως, μετά την άφιξή τους στην Κρήτη, οι μετανάστες πράγματι μεταφέρονται σε άλλες δομές – όπου πραγματοποιούνται το screening και οι προβλεπόμενες συνοριακές διαδικασίες.
«Οι διαδικασίες αυτές λαμβάνουν χώρα στα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης της Λέσβου, της Σάμου, της Χίου, της Λέρου και της Κω, καθώς και στο Φυλάκιο Ορεστιάδας, στη Μαλακάσα, στα Διαβατά και, εφόσον απαιτηθεί, στις Σέρρες».
Σύμφωνα πάντα με το υπουργείο, «η μεταφορά προς τις παραπάνω δομές πραγματοποιείται ανάλογα με τα χαρακτηριστικά κάθε υπόθεσης και τη διαθεσιμότητα θέσεων φιλοξενίας».
«Στην παρούσα φάση, άτομα που εκτιμάται ότι διαθέτουν προσφυγικό προφίλ μεταφέρονται συχνότερα προς την Κω, τη Λέρο και τη Σάμο, ενώ άλλες περιπτώσεις κατευθύνονται κυρίως προς τη Μαλακάσα, τα Διαβατά και ενδεχομένως τις Σέρρες, πάντοτε με βάση τις επιχειρησιακές ανάγκες και τη χωρητικότητα των δομών».
Ο αντιπεριφερειάρχης Σάμου καταγγέλλει «ευθεία ανατροπή των συμφωνηθέντων»
Η μεταφορά αιτούντων άσυλο από την Κρήτη στην Κλειστή Ελεγχόμενη Δομή (ΚΕΔ) Σάμου έχει ήδη προκαλέσει τις έντονες αντιδράσεις φορέων του νησιού.
Αυτό που σημειώνουν στελέχη των Δήμων και της Περιφέρειας είναι πως η Σάμος έχει επωμιστεί δυσανάλογο βάρος στη διαχείριση του μεταναστευτικού από το 2015 έως σήμερα, ενώ η Κλειστή Ελεγχόμενη Δομή δημιουργήθηκε για την εξυπηρέτηση των μεταναστευτικών ροών που αφορούν αποκλειστικά το νησί και όχι για τη μεταφορά αιτούντων άσυλο από άλλες περιοχές της χώρας.
Με επιστολή του προς τον υπουργό Μετανάστευσης, ο αντιπεριφερειάρχης Σάμου Ελισσαίος Μαυρατζώτης έχει ήδη ζητήσει να μην πραγματοποιηθεί καμία μεταφορά αιτούντων άσυλο στο νησί.
«Η Ελλάδα κάποια στιγμή θα βρεθεί σε πολύ δύσκολη θέση»
Ο πρόεδρος του ΕΣΠ δηλώνει εξαιρετικά ανήσυχος για το πώς θα μπορέσει να λειτουργήσει στην πράξη το νέο Σύμφωνο Μετανάστευσης στην Ελλάδα – ειδικά εφόσον αυξηθούν οι αφίξεις.
«Η Ελλάδα, κατά την γνώμη μου, κάποια στιγμή θα βρεθεί σε πολύ δύσκολη θέση», σημειώνει. «Αυτό που παρουσιάζεται ως τεράστια επιτυχία από την κυβέρνηση, είναι στην πραγματικότητα ρίσκο».
Από την 12η Ιουνίου η χώρα καλείται πλέον να διαχειριστεί ανθρώπους διαφορετικών καθεστώτων – νομικών και κοινωνικών. Οι ίδιοι υπάλληλοι θα πρέπει να τρέχουν τις υποθέσεις με το παλιό και το νέο καθεστώς, ενώ δεν θα αργήσουν και οι επιστροφές αναγνωρισμένων προσφύγων, που θα έπρεπε βάσει του νόμου να διαμένουν στην Ελλάδα.
Όπως εξηγεί, η ελληνική κυβέρνηση έχει παίξει επί μακρόν το παιχνίδι της δευτερεύουσας μετακίνησης, δίνοντας πολύ γρήγορα σε ανθρώπους ταξιδιωτικά έγγραφα προκείμενου αυτοί να μεταβούν σε άλλες χώρες της ΕΕ και να ζητήσουν εκεί εκ νέου άσυλο. Αυτή η καταχρηστική πρακτική δεν είναι πλέον αποδεκτή, κάτι που αποδεικνύουν και οι τελευταίες αποφάσεις των γερμανικών δικαστηρίων.
Την ίδια ώρα, «το σύστημα που θα εφαρμόζουμε με το νέο Σύμφωνο θα δημιουργεί όλο και περισσότερους ανεπίστρεπτους, δηλαδή ανθρώπους που δεν έχουν πρόσβαση στο άσυλο αλλά δεν μπορούν και να επιστραφούν».
Για αυτούς φαίνεται πως προετοιμάζεται ήδη η «λύση» των κόμβων επιστροφής, με την Ελλάδα να βρίσκεται σε συζητήσεις με την Αυστρία, τη Γερμανία, την Ολλανδία και την Δανία. «Φιλοδοξούμε εντός του 2026 να έχουμε συμφωνία με τρίτη χώρα και εντός του 2027 να λειτουργούν», έχει σημειώσει χαρακτηριστικά ο Θάνος Πλεύρης.
