Η πολυετής εκκρεμότητα γύρω από το μέλλον της Εγνατίας Οδού μπαίνει πλέον σε νέα φάση, με την παραχώρηση του αυτοκινητοδρόμου να σηματοδοτεί ριζικές αλλαγές στη λειτουργία, τη συντήρηση και τη χρήση του. Ο βασικός οδικός άξονας που ενώνει την Ηγουμενίτσα με τους Κήπους Έβρου, και αποτελεί πύλη σύνδεσης της Ευρώπης με την Ανατολή, περνά σε καθεστώς 35ετούς παραχώρησης στο σχήμα ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ – Egis Projects, με επενδύσεις που αγγίζουν τα 1,8 δισ. ευρώ.
Η Εγνατία Οδός παραδόθηκε πλήρως στην κυκλοφορία τον Μάιο του 2009, έπειτα από μια μακρά περίοδο σταδιακής λειτουργίας τμημάτων της. Ωστόσο, τα επόμενα χρόνια χαρακτηρίστηκαν από περιορισμένες παρεμβάσεις συντήρησης, παρά το γεγονός ότι πρόκειται για έναν δρόμο κομβικής σημασίας για το εμπόριο, τις μεταφορές και την περιφερειακή ανάπτυξη. Σήμερα, πολλές υποδομές του άξονα, όπως σήραγγες και τεχνικά έργα, παρουσιάζουν έντονα σημάδια γήρανσης.
Με την ψήφιση της σύμβασης παραχώρησης από την Ολομέλεια της Βουλής, ανοίγει ο δρόμος για μια συνολική αναβάθμιση του αυτοκινητοδρόμου. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η Εγνατία πρόκειται να μετατραπεί σε έναν σύγχρονο άξονα ευρωπαϊκών προδιαγραφών, δίνοντας έμφαση στην οδική ασφάλεια και στην ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών. Δεν είναι τυχαίο ότι ορισμένες σήραγγες χρονολογούνται από τη δεκαετία του 1980, γεγονός που καθιστά επιτακτική τη βαριά συντήρηση.
Όπως έχει επισημανθεί από το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, το πρώτο διάστημα θα εφαρμοστούν άμεσα μέτρα βελτίωσης της ασφάλειας, πριν την πλήρη αναβάθμιση των περίπου 60 σηράγγων του άξονα. Στόχος είναι αρχικά η πιστοποίησή τους στην κατηγορία Ε, με συγκεκριμένους περιορισμούς στη διέλευση επικίνδυνων φορτίων, και σε δεύτερη φάση η ένταξή τους στην κατηγορία Α, όπου δεν θα υφίστανται τέτοιοι περιορισμοί.
Παρεμβάσεις θα υλοποιηθούν σε όλο το μήκος των 658 χιλιομέτρων της Εγνατίας Οδού, αλλά και στους κάθετους άξονες, ώστε να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες τεχνικές απαιτήσεις. Οι οδηγοί θα έρθουν αντιμέτωποι με κυκλοφοριακές ρυθμίσεις και εργοτάξια, καθώς οι εργασίες θα πραγματοποιούνται ενώ ο δρόμος παραμένει σε λειτουργία, κάτι που απαιτεί αυξημένη προσοχή και προσαρμογή.
Πέρα από τη συντήρηση και αναβάθμιση, ο παραχωρησιούχος αναλαμβάνει την κατασκευή 16 Σταθμών Εξυπηρέτησης Αυτοκινήτων (ΣΕΑ) και 12 χώρων στάθμευσης και αναψυχής, καλύπτοντας ένα διαχρονικό έλλειμμα της Εγνατίας Οδού σε υποδομές εξυπηρέτησης των διερχόμενων οδηγών.
Στο οικονομικό σκέλος, η σύμβαση προβλέπει αναπροσαρμογή των διοδίων, εξέλιξη που αναμένεται να προκαλέσει αντιδράσεις, καθώς η χρήση του δρόμου θα συνδεθεί με αυξημένο κόστος για τους μετακινούμενους. Η έναρξη της παραχώρησης συνοδεύεται από την καταβολή τιμήματος που εκτιμάται στα 1,269 δισ. ευρώ, με το τελικό ποσό να διαμορφώνεται μετά την προσαρμογή της χρηματοδότησης στις τρέχουσες συνθήκες επιτοκίων.
Εντός της πρώτης πενταετίας, προβλέπεται επενδυτικό πρόγραμμα άνω των 420 εκατ. ευρώ για την αποκατάσταση και αναβάθμιση του άξονα και των κάθετων συνδέσεων. Μεταξύ των βασικών έργων περιλαμβάνεται η αναβάθμιση του οδικού άξονα Χαλάστρα–Εύζωνοι, ώστε να λειτουργεί ως κλειστός αυτοκινητόδρομος. Σε βάθος 35ετίας, οι εργασίες βαριάς συντήρησης εκτιμάται ότι θα φτάσουν συνολικά τα 1,8 δισ. ευρώ, αλλάζοντας ριζικά την εικόνα της Εγνατίας Οδού.