Σύντομα αναμένεται η επανέναρξη των συνομιλιών, με όλες τις πλευρές να αναγνωρίζουν ότι έχει ανοίξει παράθυρο ευκαιρίας μετά την επίσημη αναγνώριση από την ΕΕ του ρόλου της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική άμυνας και ασφάλειας.
Με τον διορισμό του Ραφαέλε Φίτο ως ειδικού εκπροσώπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την επανέναρξη των συνομιλιών επίλυσης του Κυπριακού, η ΕΕ ετοιμάζεται να αναλάβει σημαντικό πολιτικό ρόλο στη μακροβιότερη «παγωμένη» σύγκρουση της Ευρώπης.
Όπως έχει συμβεί και στο παρελθόν, ο στόχος της ΕΕ για επανένωση της Κύπρου μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με την περίπλοκη πραγματικότητα επί του πεδίου, δημιουργώντας νέες προκλήσεις για την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία επέλεξε για αυτή τη δύσκολη αποστολή τον Φίτο, έναν από τους πέντε εκτελεστικούς αντιπροέδρους της.
«Η πρόεδρος της Επιτροπής ανέθεσε στον Φίτο να εργαστεί και να συμβάλει στη διαδικασία επίλυσης στο πλαίσιο του ΟΗΕ, σε στενή συνεργασία με την προσωπική απεσταλμένη του γενικού γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για την Κύπρο, Μαρία Άνχελα Ολγκίν Κουεγιάρ», δήλωσε αξιωματούχος της ΕΕ στο Euractiv.
Το νησί παραμένει διαιρεμένο από το 1974, όταν η Τουρκία εισέβαλε και κατέλαβε το βόρειο τμήμα της Κύπρου, μετά την προσπάθεια της στρατιωτικής χούντας στην Αθήνα να ενώσει το νησί με την Ελλάδα μέσω πραξικοπήματος.
Η Κυπριακή Δημοκρατία εντάχθηκε στην ΕΕ το 2004, παρά τη διαίρεση του νησιού. Νομικά, ολόκληρη η Κύπρος αποτελεί μέρος της Ένωσης, όμως η εφαρμογή του ευρωπαϊκού δικαίου έχει ανασταλεί στις περιοχές που δεν βρίσκονται υπό τον αποτελεσματικό έλεγχο της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Νέο παράθυρο ευκαιρίας για συνομιλίες
Σύντομα αναμένεται η επανέναρξη των συνομιλιών, με όλες τις πλευρές να αναγνωρίζουν ότι έχει ανοίξει παράθυρο ευκαιρίας μετά την επίσημη αναγνώριση από την ΕΕ του ρόλου της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική άμυνας και ασφάλειας.
Ωστόσο, η πορεία δεν θα είναι εύκολη, καθώς η Κύπρος εξακολουθεί να αντιτίθεται στην πλήρη συμμετοχή της Τουρκίας στο αμυντικό πρόγραμμα της ΕΕ «Δράση Ασφάλειας για την Ευρώπη» (SAFE).
Ένα από τα βασικά καθήκοντα του Φίτο είναι η οικοδόμηση εμπιστοσύνης μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων πλευρών, συμπεριλαμβανομένων των ελληνοκυπριακών και τουρκοκυπριακών κοινοτήτων.
Ευρωπαίος διπλωμάτης χαρακτήρισε τον διορισμό του καλή επιλογή, καθώς η Ιταλία διατηρεί παραδοσιακά καλές σχέσεις με την Άγκυρα.
Ωστόσο, ο Φίτο έτυχε ήδη ψυχρής υποδοχής από τους Τουρκοκύπριους, οι οποίοι χαρακτήρισαν τον διορισμό του «μονομερή και παράνομο» και αμφισβήτησαν την ουδετερότητά του.
«Ο διορισμός αυτός, ο οποίος έγινε χωρίς τη συναίνεση της τουρκοκυπριακής πλευράς, αποτελεί προκλητικό βήμα που για ακόμη μία φορά αποκαλύπτει τη μεροληπτική στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Κυπριακό», αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση.
Η Τουρκία υιοθέτησε πιο μετριοπαθή τόνο, χαρακτηρίζοντας τον διορισμό «εσωτερικό θέμα» της ΕΕ, καλώντας ωστόσο τον Φίτο να αλλάξει αυτό που περιέγραψε ως «μεροληπτική στάση» της Ενωσης.
Στη Λευκωσία, κυβερνητικός αξιωματούχος χαιρέτισε τον διορισμό Φίτο, υπογραμμίζοντας ότι, σε αντίθεση με τον προκάτοχό του Γιοχάνες Χαν, ο Φίτο είναι ενεργός επίτροπος της ΕΕ, γεγονός που προσδίδει σημαντικό πολιτικό βάρος στην απόφαση της φον ντερ Λάιεν.
Ανάγκη για ειδική ομάδα εργασίας
Η Κύπρος επιθυμεί ο Φίτο να διασφαλίσει ότι ζητήματα όπως η οικονομία, το κράτος πρόνοιας και τα δικαιώματα ιδιοκτησίας – με εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους να έχουν εκτοπιστεί από την εισβολή του 1974 – θα αντιμετωπιστούν σε οποιαδήποτε μελλοντική ρύθμιση, σύμφωνα με το κεκτημένο της ΕΕ, δηλαδή το σύνολο των ευρωπαϊκών συνθηκών και της λοιπής νομοθεσίας.
Ο Φίτο θα χρειαστεί τη στήριξη τεχνοκρατικής task force, δήλωσε αξιωματούχος της κυπριακής κυβέρνησης. Αν και έχουν γίνει αρκετές προσπάθειες για την επανένωση του νησιού, καμία δεν έχει αποφέρει απτά αποτελέσματα.
Οι αναμενόμενες συνομιλίες θα διεξαχθούν στο πλαίσιο του σχήματος «5+1», όπου θα συμμετέχουν Ελληνοκύπριοι, Τουρκοκύπριοι, εγγυητικές δυνάμεις – Ελλάδα, Τουρκία και Ηνωμένο Βασίλειο – καθώς και ο ΟΗΕ.
Η αποστολή του Φίττο ενδέχεται να γίνει ακόμη πιο δύσκολη, καθώς η ΕΕ έχει σταθερά υποστηρίξει για την Κύπρο τη λύση μιας διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας, σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Η Τουρκία, αντίθετα, έχει υιοθετήσει τα τελευταία χρόνια τη θέση υπέρ μιας λύσης δύο κρατών.
Με πληροφορίες από Euractiv
