Η επίσκεψη Γκουτέρες αποτελεί την κορύφωση μιας προσπάθειας που έχει χαρακτηριστεί «νέα πρωτοβουλία», με στόχο την επανέναρξη των συνομιλιών για την επίλυση του Κυπριακού.
Ο γενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, ξεκινά σήμερα Τρίτη νέα προσπάθεια για να ενθαρρύνει τις δύο πλευρές στην Κύπρο να επιστρέψουν στις ειρηνευτικές συνομιλίες, έπειτα από σχεδόν μία δεκαετία αδιεξόδου.
{https://x.com/antonioguterres/status/2081877897967772110}
Η πρώτη επίσκεψή του στο νησί ως επικεφαλής του ΟΗΕ πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία υπάρχουν ενδείξεις ότι οι δύο πλευρές ίσως είναι έτοιμες να διαπραγματευτούν ξανά, ωστόσο εξακολουθούν να διαφωνούν σχετικά με τους βασικούς κανόνες των συνομιλιών.
Αν η προσπάθεια δεν πετύχει, θα παραταθεί μια διαμάχη που επιβαρύνει τις σχέσεις δύο συμμάχων του ΝΑΤΟ, της Ελλάδας και της Τουρκίας, ενώ επηρεάζει και τις σχέσεις της Άγκυρας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, τονίζει το Reuters.
Ο Γκουτέρες, του οποίου η θητεία λήγει στο τέλος του 2026, θα έχει ξεχωριστές συναντήσεις, αρχικά με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη και στη συνέχεια με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν, στις επίσημες κατοικίες τους. Οι τρεις τους θα πραγματοποιήσουν κοινή συνάντηση αύριο Τετάρτη στην Πράσινη Γραμμή, υπό τον έλεγχο του ΟΗΕ.
Η στάση των δύο πλευρών
Κυπριακά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι τα Ηνωμένα Έθνη έχουν μια σειρά από προτάσεις με στόχο να γεφυρωθούν οι διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών, αν και αξιωματούχοι του ΟΗΕ έχουν αρνηθεί ότι υπάρχει ολοκληρωμένο σχέδιο.
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης επιθυμεί την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων από το σημείο όπου κατέρρευσαν οι συνομιλίες το 2017, στη βάση του μοντέλου που υποστηρίζεται από τον ΟΗΕ για μια διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία.
Ο Τουφάν Ερχιουρμάν, ο οποίος εξελέγη Τουρκοκύπριος ηγέτης πέρυσι, προεκλογικά τάχθηκε υπέρ της διερεύνησης μιας ομοσπονδιακής λύσης, διαφοροποιούμενος από τον προκάτοχό του, ο οποίος ζητούσε λύση δύο κρατών.
Ωστόσο, ο ίδιος δηλώνει ότι δεν θα εισέλθει σε μια διαδικασία χωρίς συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα, αν δεν υπάρξει προηγουμένως συμφωνία για την πολιτική ισότητα και τους κανόνες που θα διέπουν τις διαπραγματεύσεις.
H διαίρεση της Κύπρου
Η Κύπρος διχοτομήθηκε μετά την τουρκική εισβολή του 1974, η οποία πραγματοποιήθηκε ως απάντηση στο πραξικόπημα που οργανώθηκε από τη χούντα στην Ελλάδα.
Η Βρετανία, η Ελλάδα και η Τουρκία αποτελούν τις λεγόμενες εγγυήτριες δυνάμεις, με δικαιώματα παρέμβασης βάσει της συνθήκης που παραχώρησε στην πρώην βρετανική αποικία την ανεξαρτησία της το 1960.
Μια κυβέρνηση κατανομής εξουσίας μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων κατέρρευσε το 1963 και, λιγότερο από έναν χρόνο αργότερα, αναπτύχθηκε στο νησί ειρηνευτική δύναμη του ΟΗΕ – μία από τις παλαιότερες επιχειρήσεις διατήρησης της ειρήνης στον κόσμο.
Σήμερα η δύναμη αυτή επιτηρεί τη γραμμή κατάπαυσης του πυρός μήκους περίπου 180 χιλιομέτρων, η οποία χωρίζει τις δύο πλευρές.
Το νότιο τμήμα διοικείται από τη διεθνώς αναγνωρισμένη Κυπριακή Δημοκρατία, η οποία εκπροσωπεί ολόκληρο το νησί στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ανέλαβε την εκ περιτροπής προεδρία της ΕΕ στις αρχές του 2026.
Το βόρειο τμήμα αποτελεί αποσχισθείσα τουρκοκυπριακή οντότητα, η οποία αναγνωρίζεται μόνο από την Άγκυρα.
Οι βασικές διαφωνίες στις διαπραγματεύσεις
Ένας από τους λόγους για τους οποίους κατέρρευσαν προηγούμενες συνομιλίες ήταν η έντονη διαφωνία σχετικά με τον ρόλο που θα έχει η Τουρκία σε οποιαδήποτε συμφωνία μετά την επίλυση του Κυπριακού.
Οι Ελληνοκύπριοι αντιτίθενται σε οποιαδήποτε ενεργή ή άμεση εμπλοκή της Άγκυρας, ενώ οι Τουρκοκύπριοι υποστηρίζουν ότι η παρουσία της Τουρκίας αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ασφάλειά τους.
Η Τουρκία υποστηρίζει επίσημα τη λύση δύο ξεχωριστών κρατών στην Κύπρο, θέση που απορρίπτεται τόσο από τους Ελληνοκύπριους όσο και από την Ελλάδα.
Επαφές Ελλάδας, Τουρκίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης
Σύμφωνα με το cyprus-mail.com, πριν από αυτές τις εξελίξεις, ο Γκουτέρες είχε τηλεφωνική επικοινωνία την Κυριακή με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, ενώ ο Χριστοδουλίδης προετοίμασε την επίσκεψη του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ μεταβαίνοντας στην Αθήνα, όπου συναντήθηκε με τον Έλληνα πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, ο οποίος ανέφερε ότι «Τώρα είναι η στιγμή να εξετάσουμε τη δυνατότητα να το κάνουμε πραγματικότητα»..
Την Παρασκευή, ο Φιντάν είχε συναντήσει τη απεσταλμένη του ΓΓ του ΟΗΕ, Αν. Χολγκίν, στην Άγκυρα, ενώ η ίδια πέρασε και από τις Βρυξέλλες, όπου είχε συναντήσει ξεχωριστά την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον απεσταλμένο της Επιτροπής για το Κυπριακό, Ραφαέλε Φίτο.
Μια «νέα πρωτοβουλία» για το Κυπριακό
Η επίσκεψη Γκουτέρες αποτελεί την κορύφωση μιας προσπάθειας που έχει χαρακτηριστεί «νέα πρωτοβουλία», με στόχο την επανέναρξη των συνομιλιών για την επίλυση του Κυπριακού.
Ο όρος χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Κωνσταντίνο Λετυμπιώτη και τον Ερχιουρμάν τον Απρίλιο και έκτοτε επαναλαμβάνεται συχνά.
Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Χριστοδουλίδης έχει δηλώσει ότι «βρισκόμαστε σε μια πολύ κρίσιμη καμπή», ενώ ο Ερχιουρμάν έχει επανειλημμένα πει πως «αυτή τη φορά πρέπει να είναι διαφορετικά» από τις προηγούμενες προσπάθειες, αναφερόμενος συχνά στην αποτυχία στο Κραν Μοντανά και στο δημοψήφισμα του Σχεδίου Ανάν το 2004.
Με πληροφορίες από Reuters
