Η skinny culture και η τυραννία του Αυγούστου – πώς έγινε το καλοκαίρι μας πεδίο ασταμάτητης αξιολόγησης και πως η παραλία μετατρέπεται σε μια ζωντανή οθόνη όπου όλοι πρέπει να δείχνουμε «beach body ready».
Πέντε; Δέκα; Πενήντα; Εσύ με πόσα παραπανίσια κιλά αναμετριέσαι στο προσωπικό σου πουργκατόριο; Μετά από τις μεγάλες και δίκαιες μάχες που έδωσε το κίνημα του body positivity ώστε – επιτέλους- να αγαπήσουμε τον κατασυκοφαντημένο εαυτό μας όπως ακριβώς είναι, η skinny κουλτούρα επιστρέφει βασανιστικά. Χαράς ευαγγέλια για την βιομηχανία αδυνατίσματος.
Πριν λίγες μέρες ο Γκάρντιαν φιλοξένησε ένα ενδιαφέρον ρεπορτάζ- πλέον οι μεγάλοι οίκοι νυφικών ζητούν από τις πελάτισσες να υπογράψουν υπεύθυνη δήλωση με την οποία δεσμεύονται ότι… δεν θα χάσουν παραπάνω από τόσα κιλά ώστε το γαμήλιο ένδυμα να χρειαστεί παραπάνω από τρία νούμερα. Οι νύφες καταφεύγουν σε ενέσιμες θεραπείες ώστε να δώσουν όρκους αιώνιας πίστης ενώπιον θεού, ζυγαριάς κι ανθρώπων έχοντας το «τέλειο» σώμα. Όπως αναφέρει το ρεπορτάζ, σύμφωνα με έρευνα της πλατφόρμας σχεδιασμού γάμου Zola, το 10% των αρραβωνιασμένων ζευγαριών παίρνουν σεμαγλουτίδη – στο Σικάγο πωλείται ένα «προσαρμοσμένο πακέτο απώλειας βάρους και αισθητικής θεραπείας» που ονομάζεται Semaglutide for Brides. Διατροφολόγοι στη Νέα Υόρκη προσφέρουν έναν ολοκληρωμένο οδηγό για το «GLP-1 for Your Wedding». Στην Ινδία το γαμήλιο πακέτα ονομάζεται «νύφη Mounjaro».
Όλοι πια μοιάζει να κυνηγούν χειμώνα – καλοκαίρι το «σώμα παραλίας», που συνήθως πρέπει να εγκλωβίσει το πραγματικό μας σώμα σε τουλάχιστον τρία νούμερα μικρότερα ρούχα. Ειδικά όταν η βιομηχανία της μόδας στέλνει ένα τέτοιο σήμα. Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με το Elle, στις εβδομάδες μόδας φθινόπωρο/χειμώνα 2026-2027, μόνο το 0.3 τοις εκατό των μοντέλων που περπατούσαν στις πασαρέλες ήταν plus size, ένα ιστορικό χαμηλό. Ταυτόχρονα, μεγάλες βιομηχανίες καταργούν τα μεγάλα μεγέθη στα ρούχα.
Η πίεση που ασκείται στη δημόσια σφαίρα να αποκτήσει κανείς «σώμα παραλίας» είναι τόσο μεγάλη που πολλοί άνθρωποι προτιμούν να μην βγουν καν στην παραλία! Όπως η Νιόβη, που στα 36 της μετράει ελάχιστα μπάνια τα τελευταία χρόνια. «Βγαίνω στην παραλία είτε πολύ νωρίς το πρωί, είτε αργά το βράδυ. Το προτιμώ παρά να δέχομαι όλα αυτά τα μοχθηρά βλέμματα και να ακού σχεδόν τα δηλητηριώδη τους σχόλια. Δεν είναι δύσκολο να φανταστείς τι λένε για ‘σενα, αρκεί να δεις τα σχόλια κάτω από τις φωτογραφίες επωνύμων που έχουν παραπάνω κιλά… Εγώ παλεύω μα τα κιλά μου από 15 χρονών. Κάνω ψυχοθεραπεία, ξέρω πάρα πολύ καλά τι μου συμβαίνει σε συναισθηματικό επίπεδο, πηγαίνω σε διατροφολόγο. Ωστόσο, κατά περιόδους – όπως τώρα – ξανακυλάω και παίρνω πάλι τα κιλά πίσω. Καλύτερα να μην κάνω καθόλου μπάνιο, παρά να λουστώ όλο αυτό το μίσος του ενός και του άλλου».
Αυτήν ακριβώς την πίεση εισπράττουν και οι θεραπευόμενοι της ψυχολόγου και Master Practitioner στις Διατροφικές Διαταραχές και την Παχυσαρκία, Αγγελικής Μενεδιάτου. «Το εντυπωσιακό είναι ότι εκτός από το προφανές, δηλαδή ανθρώπους που δεν ταιριάζουν με αυτά τα ρυθμιστικά πρότυπα για τα σώματα, την πίεση την φέρνουν και άτομα που θα έλεγε κανείς ότι είναι μέσα σε αυτά τα πρότυπα. Ειδικά στις γυναίκες η επίδραση ξεκινά από το άγχος να μειώσουν βάρος και φτάνει μέχρι να μην βγαίνουν καν στην παραλία. Αποφεύγουν δηλαδή μια δραστηριότητα που θα έπρεπε να είναι διασκεδαστική ή χαλαρωτική από φόβο για αυτή την κριτική ματιά των άλλων πάνω στο σώμα τους».
Τα πρότυπα για τα σώματα στην στη δυτική κοινωνία είναι τόσο ρυθμιστικά πλέον που έχουν καταντήσει σχεδόν να είναι μηχανισμός ελέγχου και ντροπής.
Διασταυρώνονται με τον σεξισμό, με τον ικανοτισμό, τον υγιεινισμό, τον ηλικιακό ρατσισμό και δεν είναι τυχαίο ότι αφορούν κυρίως το γυναικείο σώμα».
Το «τέλειο» σώμα είναι κάθε φορά παιδί της εποχής του: οι γιαγιάδες μας αμέσως μετά τον πόλεμο θεωρούνταν ποθητές με τις καμπύλες και τα πιασιματάκια τους – «είσαι αφράτη σαν φραντζόλα, σαν το χάσιμο ψωμί», που τραγουδούσε κι ο Βαμβακάρης. Σήμερα οι εγγονές τους μπορεί να νιώθουν άθλια για 5- 10 κιλάκια παραπάνω. Αλλά γιατί να μας νοιάζει τόσο πολύ το δηλητηριώδες σχόλιο κάθε άγνωστού μας κομπλεξικού σε βαθμό που να μην πλατσουρίζουμε ελεύθερες και χαρούμενες; Πολλώ δε όταν ο άγνωστός – ή η άγνωστη- μπορεί να έχει κι ο ίδιος και πέντε και 10 και 15 κιλά παραπάνω; Η απάντηση είναι στην εσωτερικευμένη χονδροφοβία, αυτή που μας δίδαξαν από παιδιά.
«Όπως και στην ομοφοβία, έτσι και στην χονδροφοβία υπάρχει μια εσωτερικευμένη αποδοχή κοινωνικών προκαταλήψεων και αρνητικών στερεοτύπων στον ίδιο μας τον εαυτό. Δηλαδή, υπάρχει φοβός, φοβερή αυτοκριτική, ενοχές», λέει η Μενεδιάτου. «Το βίωμα της αρνητικής κριτικής και της υποτίμησης από τους άλλους προϋπάρχει. Στην παραλία μπορεί να μην μου πει κάποιος ανοιχτά κάτι, αλλά έχω ακούσει σχόλια δεξιά και αριστερά σε όλη την προηγούμενη ζωή μου. Από τους ίδιους τους γονείς και την οικογένειά μου ή το ευρύτερο σόι μου μέχρι το σχολείο, μέχρι τους φίλους μου, που μπορεί να μασκαρεύουν την υποτίμηση μέσα από ένα υποκριτικό νοιάξιμο».
Κάπως έτσι τα σώματα που δεν χωράνε στον κανόνα – τον εμπορικό κυρίως – συνωστίζονται κάθε χρόνο με το που μπαίνει η άνοιξη στα γυμναστήρια για σύσφιξη και γράμμωση, στα φαρμακεία για συμπληρώματα, στα κέντρα αισθητικής για θεραπείες, στους γιατρούς για ενέσιμα και στους διατροφολόγους για προγράμματα διατροφής. Σώματα που ορισμένες φορές δεν έχουν καν κλείσει τα 18 τους χρόνια ή έχουν κακοποιηθεί τόσο πολύ από εξαντλητικές δίαιτες που τους κόβεται η περίοδος. Ο Μάλαμας Σωτηρίου, MSc διατροφολόγος διαιτολόγος, μας εξηγεί γιατί η δαιμονοποίηση του φαγητού και η ενοχοποίηση μπορεί να είναι καταστροφική.
«Το τέλειο σώμα κατασκευάζεται κοινωνικά – την δεκαετία του 1920 οι γυναίκες φορούσαν κορσέ για να έχουν μέση δαχτυλίδι, μετά τον πόλεμο έπρεπε να είναι αφρατούλες, τη δεκαετία του ’60 το πρότυπο ήταν η Τουίγκι, την δεκαετία του 1990 έγινε της μόδας το h eroine chic. Μετά ήρθε το κίνημα του body positivity και σήμερα ξαναγυρίσαμε στο skinny, που σχετίζεται ευθέως με την άνοδο της χρήσης των σκευασμάτων, τα οποία ξεκίνησαν για την καταπολέμηση του διαβήτη θυμίζω», λέει ο Σωτηρίου. «Κάθε χρόνο όσο πλησιάζει το καλοκαίρι δεχόμαστε όλο και περισσότερα αιτήματα, γεογνός εξαιρετικά δυσάρεστο για ‘μενα αφού μας βλέπουν σαν αδυνατιστές ή σαν προπονητές για την παραλία».
Ο Σωτηρίου επιμένει πολύ στην έννοια της κουλτούρας και της κοινωνικά κατασκευασμένης εικόνας για το σώμα, αφού είναι αυτή που καταδυναστεύει τις γυναίκες – πολλώ δε τις έφηβες- που μαθαίνουν να ντρέπονται για το σώμα τους. «Αν δεν έχω μια υγιή σχέση με τον εαυτό μου και τα συναισθήματά μου, δεν μπορώ να έχω και μια υγιή σχέση με το φαγητό», αναφέρει ο διατροφολόγος τονίζοντας πως από τη μια πλευρά η skinny κουλτούρα καταδυναστεύει τα παιδιά και από την άλλη η Ελλάδα σκοράρει πολύ ψηλά στην παιδική παχυσαρκία. «Σχετίζονται αυτά τα δυο, αφού δεν έχουμε διατροφική εκπαίδευση σε σταθερή βάση από την παιδική μας ηλικία», αναφέρει φέροντας ως παράδειγμα το λίπος, το οποίο οι περισσότεροι – ανεκπαίδευτοι όντες- θεωρούμε ως τον Νο 1 εχθρό μας. «Το λίπος δεν είναι κάτι που δεν χρειάζεται. Στους άνδρες το χαμηλό ποσοστό λίπους μπορεί να οδηγήσει σε πτώση του ανοσοποιητικού συστήματος. Έχω γυναίκες που έρχονται στο γραφείο για να ξαναβάλουν βάρος γιατί τους έχει κοπεί η περίοδος. Για αυτό χρειάζεται διατροφική εκπαίδευση γιατί μιλάμε για ένα θέμα δημόσιας υγείας».
Η επίδραση των social media στην εικόνα που έχουν για το σώμα τους ειδικά οι νέοι άνθρωποι είναι καταλυτική. Ακόμα και παιδιά στα πρώτα χρόνια της εφηβείας τους περνούν την πόρτα του διατροφολόγου ζητώντας του να τους χορηγήσει σκευάσματα που διαφημίζουν διάφοροι inluencers, όπως αναφέρει ο Σωτηρίου. «Είναι πάρα πολύ δύσκολο να το καταπολεμήσεις αυτό. Πίσω από το ‘’σώμα παραλίας’’ κρύβεται μια πολύ μεγάλη βιομηχανία, που ξεκινά από το πιο απλό συμπλήρωμα μέχρι τα φάρμακα μέχρι τις χειρουργικές παρεμβάσεις. Ωστόσο, ακόμα κι αν ξεκινήσεις ένα ενέσιμο φάρμακο, πρέπει να αλλάξεις διατροφικές συνήθειες και να υιοθετήσεις την άθληση. Δεν γίνεται εφ΄ όρου ζωής να παίρνεις φάρμακα. Οι μαγικές λύσεις είναι οι πιο επιπόλαιες. Και θέλω να σημειώσω κάτι ακόμα: για να φτάσει κανείς στην εικόνα που προωθεί η skinny culture πρέπει να χάσει ποσοστό λίπους πέραν του φυσιολογικού. Κι αυτό προκαλεί σοβαρά προβλήματα υγείας».
Μόδες είναι και γυρίζουν αν και η μόδα του λεπτού σώματος μάλλον έχει πολύ – και πολλά- λεφτά αισθήματα για αυτό άλλον θα μας ταλαιπωρεί αρκετά. Μέχρι τουλάχιστον να ξαναθυμηθούμε πως αν έχεις σώμα, έχεις αυτόματα και «σώμα παραλίας». Και πως όλα τα σώματα είναι ωραία κι ερωτεύσιμα – ίσως επειδή ακριβώς το καθένα διηγείται τη δική του μοναδική κι ανεπανάληπτη ιστορία. Με τα παραπάνω κιλάκια μας – ή και χωρίς αυτά- ραντεβού λοιπόν στις παραλίες!
