Εγκληματολόγος εξηγεί ποια σημάδια μπορεί να προηγούνται της ακραίας βίας και γιατί τέτοιες πράξεις δεν εμφανίζονται απαραίτητα «από τη μία στιγμή στην άλλη».
Μια ακόμη γυναικοκτονία φέρνει στο προσκήνιο ένα ερώτημα που επανέρχεται κάθε φορά που μια γυναίκα χάνει τη ζωή της από σύντροφο ή πρώην σύντροφο: υπήρχαν προειδοποιητικά σημάδια πριν από την κορύφωση της βίας;
Η υπόθεση της Νέας Σμύρνης, όπου σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία μια γυναίκα δολοφονήθηκε και στη συνέχεια ο άνδρας αυτοκτόνησε, εξετάζεται από τις Αρχές ως γυναικοκτονία. Το όπλο που φέρεται να χρησιμοποιήθηκε εντοπίστηκε από τους αστυνομικούς, ενώ η έρευνα συνεχίζεται για την πλήρη ανασύνθεση των γεγονότων.
Με αφορμή τη νέα υπόθεση, η εγκληματολόγος και ειδικός σε θέματα ασφάλειας Μαρία Αλβανού μίλησε στο ΕΡΤnews και στην εκπομπή «ΕΡΤ Επικαιρότητα» για τα χαρακτηριστικά που μπορεί να προηγούνται μιας ακραίας εκδήλωσης συντροφικής βίας.
{https://exchange.glomex.com/video/v-dkw8rsvug08x?integrationId=40599y14juihe6ly}
Η βία μπορεί να είναι μια μακρά διαδικασία
Όπως εξηγεί η ειδικός, μια γυναικοκτονία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ένα μεμονωμένο, ξαφνικό περιστατικό.
Σε αρκετές περιπτώσεις, η ακραία πράξη μπορεί να αποτελεί την κορύφωση μιας προηγούμενης πορείας ελεγκτικής και εξουσιαστικής συμπεριφοράς. Η βία μπορεί να εμφανίζεται αρχικά με τρόπους που δεν αναγνωρίζονται εύκολα ως προειδοποιητικά σημάδια και σταδιακά να κλιμακώνεται.
Η ανάγκη ελέγχου της ζωής της γυναίκας, η ζήλια, η απομόνωση από το οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον, οι απειλές και η συστηματική υποτίμηση μπορούν να αποτελούν μέρος ενός τέτοιου μοτίβου.
Δεν σημαίνει ότι κάθε περιστατικό ελεγκτικής συμπεριφοράς θα καταλήξει σε γυναικοκτονία. Ωστόσο, η αναγνώριση της κλιμάκωσης της βίας είναι κρίσιμη, καθώς μπορεί να επιτρέψει την έγκαιρη παρέμβαση.
Από τον έλεγχο στην κλιμάκωση
Η ελεγκτική συμπεριφορά συχνά δεν εμφανίζεται εξαρχής με τη μορφή μιας ακραίας απειλής.
Μπορεί να ξεκινήσει με απαιτήσεις για το πού βρίσκεται η γυναίκα, με έλεγχο των τηλεφωνικών επικοινωνιών της, με υπερβολική ζήλια ή με προσπάθεια περιορισμού των επαφών της με φίλους και συγγενείς.
Στην πορεία, τέτοιες συμπεριφορές μπορεί να συνοδεύονται από λεκτική, ψυχολογική ή σωματική κακοποίηση. Οι απειλές μπορούν επίσης να γίνουν πιο συγκεκριμένες, ιδιαίτερα σε περιόδους όπου ο δράστης αισθάνεται ότι χάνει τον έλεγχο της σχέσης.
Η ειδικός υπογραμμίζει ουσιαστικά τη σημασία του να αναγνωρίζεται η συστηματικότητα της συμπεριφοράς και όχι κάθε περιστατικό μεμονωμένα.
Η στιγμή του χωρισμού μπορεί να είναι κρίσιμη
Ιδιαίτερη σημασία έχει η περίοδος κατά την οποία μια γυναίκα επιχειρεί να απομακρυνθεί από μια κακοποιητική σχέση.
Όταν ένας άνθρωπος που ασκεί έλεγχο αντιλαμβάνεται ότι χάνει την εξουσία που είχε πάνω στη σύντροφό του, μπορεί να υπάρξει κλιμάκωση της συμπεριφοράς. Για τον λόγο αυτό, η αποχώρηση από μια βίαιη σχέση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια απλή προσωπική απόφαση χωρίς κινδύνους.
Απαιτείται, όπου υπάρχει φόβος ή απειλή, σχέδιο ασφάλειας και υποστήριξη από ειδικούς και τις αρμόδιες αρχές.
Η Νέα Σμύρνη επαναφέρει το ερώτημα
Η υπόθεση της Νέας Σμύρνης βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο των ερευνών της Αστυνομίας. Τα δύο άτομα εντοπίστηκαν νεκρά έξω από την είσοδο πολυκατοικίας και τα μέχρι στιγμής στοιχεία οδήγησαν τους αστυνομικούς του Τμήματος Ανθρωποκτονιών στην εκτίμηση ότι πρόκειται για γυναικοκτονία και στη συνέχεια αυτοκτονία.
Η συγκεκριμένη υπόθεση, ωστόσο, δεν αφορά μόνο την αστυνομική έρευνα για το τι συνέβη. Αναδεικνύει για ακόμη μία φορά την ανάγκη να εντοπίζονται έγκαιρα οι συμπεριφορές που μπορούν να προμηνύουν κλιμάκωση της συντροφικής βίας.
Η ανάλυση των ειδικών δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα ποιος άνθρωπος θα προχωρήσει σε μια ακραία πράξη. Μπορεί όμως να βοηθήσει στην αναγνώριση επικίνδυνων μοτίβων και, κυρίως, στην κατανόηση ότι η βία συχνά δεν ξεκινά με το πιο ακραίο περιστατικό.
Τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοούνται
Η συστηματική προσπάθεια ενός συντρόφου να ελέγχει τη ζωή μιας γυναίκας, η απομόνωσή της, οι απειλές, η ακραία ζήλια, η παρακολούθηση, η υποτίμηση και η προηγούμενη άσκηση σωματικής βίας αποτελούν συμπεριφορές που χρειάζονται σοβαρή αντιμετώπιση.
Ιδιαίτερα αν τα περιστατικά γίνονται συχνότερα ή εντονότερα, η κατάσταση δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως «καβγάς ενός ζευγαριού».
Η ουσία, όπως προκύπτει και από την ανάλυση της εγκληματολόγου, είναι ότι η πρόληψη δεν αρχίζει τη στιγμή που εκδηλώνεται η ακραία βία. Αρχίζει πολύ νωρίτερα, όταν εμφανίζονται τα πρώτα σημάδια ελέγχου, απειλής και κακοποίησης.
Η γυναικοκτονία είναι η τραγική κορύφωση μιας βίας που μπορεί να έχει προηγηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα. Και ακριβώς γι’ αυτό, η έγκαιρη αναγνώριση των «κόκκινων σημείων» και η αναζήτηση βοήθειας μπορούν να έχουν καθοριστική σημασία.
