Οι ΗΠΑ προειδοποίησαν χώρες που συνεχίζουν τις συναλλαγές με την Τεχεράνη για το ενδεχόμενο δευτερογενών κυρώσεων, χωρίς όμως να επιβάλουν άμεσα τις βαρύτερες δυνατές ποινές.
Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο στην αντιπαράθεση με το Ιράν, μεταφέροντας μεγαλύτερο μέρος της πίεσης από το στρατιωτικό στο οικονομικό πεδίο.
Η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε την «Operation Economic Outcast», μια εκστρατεία που ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, παρουσίασε ως μια πρωτοφανή προσπάθεια οικονομικής απομόνωσης της Τεχεράνης.
Η βασική προειδοποίηση είναι σαφής: επιχειρήσεις και χρηματοπιστωτικοί φορείς που βοηθούν το Ιράν να παρακάμπτει τις κυρώσεις κινδυνεύουν να χάσουν την πρόσβασή τους στο σύστημα του αμερικανικού δολαρίου.
Τι ακριβώς ανακοίνωσαν οι ΗΠΑ
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών διεύρυνε σημαντικά το πεδίο στο οποίο μπορούν να εφαρμοστούν κυρώσεις, βάζοντας στο στόχαστρο πέντε κρίσιμους τομείς: ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, τεχνολογία, χρυσό, αερομεταφορές και ναυτιλία. Παράλληλα, ανακοινώθηκαν κυρώσεις εναντίον περίπου 60 προσώπων και οντοτήτων που συνδέονται με το Ιράν.
Η λογική της Ουάσιγκτον είναι ότι η Τεχεράνη έχει δημιουργήσει επί χρόνια ένα σύνθετο δίκτυο μεσαζόντων, εταιρειών, πλοίων και εναλλακτικών χρηματοπιστωτικών διαδρομών προκειμένου να συνεχίζει να πουλά πετρέλαιο και να αποκτά πρόσβαση σε συνάλλαγμα παρά τις δυτικές κυρώσεις.
Γιατί οι νέες κυρώσεις είναι διαφορετικές
Το σημαντικότερο στοιχείο δεν είναι μόνο οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν άμεσα, αλλά η απειλή των λεγόμενων δευτερογενών κυρώσεων. Με απλά λόγια, οι ΗΠΑ προειδοποιούν ότι μπορούν να τιμωρήσουν ακόμη και μη αμερικανικές επιχειρήσεις, τράπεζες ή άλλες οντότητες εφόσον συνεχίσουν συγκεκριμένες συναλλαγές με το Ιράν.
Ο Μπέσεντ προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε οντότητα διευκολύνει ξέπλυμα χρήματος για λογαριασμό της Τεχεράνης μπορεί να αποκλειστεί από το αμερικανικό δολαριακό σύστημα. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά ισχυρό εργαλείο, καθώς η πρόσβαση στο δολάριο και στις διεθνείς συναλλαγές αποτελεί ζωτικό στοιχείο για τράπεζες και μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις.
Ποιες χώρες βρίσκονται περισσότερο εκτεθειμένες
Η μεγαλύτερη δοκιμασία αφορά την Κίνα, τον σημαντικότερο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου. Η Ουάσιγκτον έχει ήδη κινηθεί εναντίον κινεζικών επιχειρήσεων που συνδέονται με την Τεχεράνη, ωστόσο οι μεγάλες κινεζικές τράπεζες δεν συμπεριλήφθηκαν στο τελευταίο πακέτο μέτρων. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η επιβολή κυρώσεων σε συστημικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα της Κίνας θα μπορούσε να προκαλέσει πολύ ευρύτερη αντιπαράθεση μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου.
Σημαντική έκθεση έχουν επίσης τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που αποτελούν παραδοσιακά εμπορικό και χρηματοπιστωτικό κόμβο για το Ιράν, αλλά και η Τουρκία και το Ιράκ λόγω των ενεργειακών και εμπορικών δεσμών τους με την Τεχεράνη. Η Ινδία βρίσκεται επίσης στο μικροσκόπιο, ιδιαίτερα εφόσον οι ΗΠΑ επιλέξουν να στραφούν εναντίον διυλιστηρίων και επιχειρήσεων που αγοράζουν ιρανική ενέργεια.
Γιατί η Ουάσιγκτον μιλά για «οικονομική D-Day»
Η αμερικανική κυβέρνηση θέλει να περιορίσει τα έσοδα που επιτρέπουν στην Τεχεράνη να χρηματοδοτεί το κράτος, τις ένοπλες δυνάμεις και τους Φρουρούς της Επανάστασης. Ο Μπέσεντ υποστήριξε ότι στόχος είναι να κοπεί κάθε σημαντική οικονομική «αρτηρία» που διατηρεί το ιρανικό καθεστώς συνδεδεμένο με την παγκόσμια οικονομία.
Η εκστρατεία έρχεται ενώ ο πόλεμος πλησιάζει τους έξι μήνες και σηματοδοτεί μεγαλύτερη έμφαση στον οικονομικό καταναγκασμό. Η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί μέσω των κυρώσεων να αυξήσει το κόστος για την Τεχεράνη και να πιέσει για αλλαγή της στάσης της, μεταξύ άλλων στο ζήτημα των Στενών του Ορμούζ.
Θα λειτουργήσουν οι κυρώσεις;
Αυτό παραμένει το μεγάλο ερώτημα. Το Ιράν ζει με αμερικανικές κυρώσεις εδώ και δεκαετίες και έχει αναπτύξει μηχανισμούς παράκαμψής τους. Η νέα στρατηγική θα κριθεί επομένως λιγότερο από τις ανακοινώσεις της Ουάσιγκτον και περισσότερο από το κατά πόσο οι ΗΠΑ είναι πραγματικά διατεθειμένες να τιμωρήσουν μεγάλες ξένες επιχειρήσεις και τράπεζες.
Προς το παρόν, η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να αφήνει ένα περιθώριο προσαρμογής στους εμπορικούς εταίρους του Ιράν. Σύμφωνα με το Reuters, οι ΗΠΑ προειδοποίησαν χώρες που συνεχίζουν τις συναλλαγές με την Τεχεράνη για το ενδεχόμενο δευτερογενών κυρώσεων, χωρίς όμως να επιβάλουν άμεσα τις βαρύτερες δυνατές ποινές.
Αυτό σημαίνει ότι η πραγματική ισχύς της «οικονομικής D-Day» θα φανεί στο επόμενο στάδιο. Εάν η Ουάσιγκτον προχωρήσει στον αποκλεισμό τραπεζών, διυλιστηρίων και μεγάλων εμπορικών εταιρειών από το δολάριο, οι οικονομικές συνέπειες για το Ιράν μπορεί να είναι πολύ σοβαρότερες. Ταυτόχρονα, όμως, θα αυξηθεί και ο κίνδυνος σύγκρουσης των ΗΠΑ με χώρες που εξακολουθούν να θεωρούν την οικονομική σχέση με την Τεχεράνη σημαντική για τα δικά τους ενεργειακά και εμπορικά συμφέροντα.
