Οι πιστοί πηγαίνουν την φανουρόπιτα στην εκκλησία προκειμένου να διαβαστεί και στη συνέχεια τη μοιράζουν σε γνωστούς και συγγενείς.
Σήμερα και αύριο οι πιστοί προσέρχονται στις εκκλησίες με πιάτα με φανουρόπιτα καθώς κάθε χρόνο η 27η Αυγούστου είναι αφιερωμένη στον άγιο Φανούριο. Η εκκλησιαστική παράδοση θέλει οι πιστοί παραμονές και ανήμερα της μεγάλης καλοκαιρινής γιορτής, να παρασκευάζουν την παραδοσιακή γλυκιά πίτα και να την πηγαίνουν στους οικείους ναούς για να διαβαστεί και να ευλογηθεί. Η παράδοση συνδέει τη φανουρόπιτα με τον Άγιο Φανούριο και την παράκληση των πιστών για βοήθεια στην εύρεση χαμένων αντικειμένων ή για την επίλυση δύσκολων καταστάσεων. Μετά την ευλογία της, η πίτα μοιράζεται σε συγγενείς, φίλους και γείτονες.
Το τελετουργικό για την φανουρόπιτα
Ήδη μετά τις 5 το απόγευμα ξεκίνησε στις περισσότερες ενορίες η ευλόγηση των φανουρόπιτων που προσφέρουν οι ενορίτες. Άλλος ζητά να του φανερωθεί κάτι που έχασε, άλλος υγεία και άλλος λίγη παρηγοριά, δύναμη και ελπίδα. Όπως αναφέρει και το απολυτίκιο του Αγίου «Ουράνιον εφύμνιον εν γη τελείται λαμπρώς, επίγειον πανήγυριν νυν εορτάζει φαιδρώς, Αγγέλων πολίτευμα. Άνωθεν υμνωδίαις, ευφημούσι τους άθλους, κάτωθεν Εκκλησία την ουράνιον δόξαν· ην εύρες πόνοις και άθλοις τοις σοίς, Φανούριε ένδοξε.»
Η παράδοση θέλει τη φανουρόπιτα να παρασκευάζεται με μονό αριθμό υλικών, συνήθως 7 ή 9, χωρίς αυτό να αποτελεί εκκλησιαστικό κανόνα. Ο αριθμός των υλικών συνδέεται με τη λαϊκή παράδοση και τον συμβολισμό που έχει αποκτήσει η φανουρόπιτα μέσα στα χρόνια. Η πιο διαδεδομένη εκδοχή είναι η φανουρόπιτα με 9 υλικά, μια εύκολη, νηστίσιμη πίτα με πορτοκάλι, κανέλα, σταφίδες και καρύδια.
Γιατί η φανουρόπιτα έχει 9 υλικά;
Η Εκκλησία δεν επιβάλλει συγκεκριμένο αριθμό υλικών ούτε υπάρχει επίσημος κανόνας που να ορίζει ότι η φανουρόπιτα πρέπει υποχρεωτικά να έχει 7 ή 9 συστατικά. Το έθιμο έχει επικρατήσει με μονό αριθμό υλικών, κυρίως 7 ή 9. Στη λαϊκή παράδοση έχουν αποδοθεί διάφοροι συμβολισμοί στους αριθμούς αυτούς, ενώ η επιλογή των 9 υλικών συχνά συνδέεται συμβολικά με τις εννέα τάξεις των αγγελικών δυνάμεων ή, σε άλλες παραδόσεις, με διαφορετικούς θρησκευτικούς συμβολισμούς. Επομένως, αν κάποιος θέλει να φτιάξει φανουρόπιτα με 7 αντί για 9 υλικά, αυτό δεν σημαίνει ότι η πίτα του είναι «λάθος» ή ότι δεν μπορεί να προσφερθεί στην εκκλησία.
Η φανουρόπιτα με τα 9 υλικά
1⅓ κούπα ζάχαρη
1 κούπα ηλιέλαιο
1½ κούπα χυμό πορτοκαλιού
1 κουταλάκι του γλυκού κανέλα
Ξύσμα από 2 ακέρωτα πορτοκάλια
2 κουταλιές της σούπας κονιάκ
500 γρ. αλεύρι που φουσκώνει μόνο του
1 κούπα καρύδια, χοντροκομμένα
1 κούπα σταφίδες
Προαιρετικά: λίγη ζάχαρη άχνη για το σερβίρισμα.
Πώς θα τη φτιάξετε
Προθερμαίνουμε τον φούρνο στους 180°C. Λαδώνουμε και αλευρώνουμε ένα στρογγυλό ταψί περίπου 30 εκ. Σε ένα μεγάλο μπολ βάζουμε τη ζάχαρη, το ηλιέλαιο, τον χυμό πορτοκαλιού, το ξύσμα και το κονιάκ. Ανακατεύουμε καλά με σύρμα χειρός ή κουτάλα. Προσθέτουμε σταδιακά το αλεύρι και ανακατεύουμε απαλά μέχρι να δημιουργηθεί ένα ομοιογενές μείγμα. Ρίχνουμε τις σταφίδες και τα καρύδια και ανακατεύουμε ώστε να μοιραστούν ομοιόμορφα στο μείγμα. Μεταφέρουμε το μείγμα στο ταψί και ψήνουμε για περίπου 50 λεπτά, μέχρι να πάρει χρώμα και να ψηθεί καλά στο εσωτερικό. Ελέγχουμε με ένα ξυλάκι ή μαχαίρι στο κέντρο. Αν βγει καθαρό, η φανουρόπιτα είναι έτοιμη. Την αφήνουμε να κρυώσει καλά πριν την κόψουμε. Αν θέλουμε, πασπαλίζουμε με ζάχαρη άχνη και σχηματίζουμε έναν σταυρό στην επιφάνειά της.
Ευχή Φανουρόπιτας
Η ευχή της Φανουρόπιτας διαβάζεται όταν η πίτα προσφέρεται στον ναό για να ευλογηθεί.
Κύριε Ιησού Χριστέ, ο Ουράνιος Άρτος, ο της βρώσεως της μενούσης εις τον αιώνα πλουσιοπάροχος χορηγός, ο δοτήρ των αγαθών, ο δε Ηλιού τροφήν αγεώργητον πηγάσας, η ελπίς των απηλπισμένων, η βοήθεια των αβοηθήτων και σωτηρία των ψυχών ημών. Ευλόγησον τα δώρα ταύτα και τους ταύτα σοι προσκομίσαντας, εις δόξαν σην και τιμήν του αγίου ενδόξου μεγαλομάρτυρος Φανουρίου. Παράσχου δε, αγαθέ, τοις ευπρεπίσασι τα δώρα ταύτα, πάντα τα εγκόσμια και υπερκόσμια αγαθά σου.
Εύφρανον αυτούς εν χαρά μετά του προσώπου σου, δείξον αυτοίς οδούς προς σωτηρίαν. Τα αιτήματα των καρδιών αυτών και πάσαν την βουλήν αυτών ταχέως πλήρωσον, οδηγών αυτούς προς εργασίαν των εντολών σου, ίνα διά παντός εν ευφροσύνη και αγαλλιάσει υμνώσι και δοξάζωσι το πάντιμον και μεγαλοπρεπές όνομά σου, πρεσβείαις της υπερευλογημένης Θεοτόκου, του αγίου ενδόξου Μεγαλομάρτυρος Φανουρίου, του Θαυματουργού, και πάντων Σου των Αγίων. Αμήν.
