τα 5 καλύτερα της εβδομάδας

spot_img

Ανάμεσα στα οστά άνδρα της Εποχής του Χαλκού, βρέθηκε μια… πέτρα στα νεφρά ηλικίας 5.300 ετών

Αρχείου

Κατά τη διάρκεια εργαστηριακής ανάλυσης μετά την ανασκαφή του σκελετού, οι ερευνητές παρατήρησαν ένα ασυνήθιστο, πετρώδες αντικείμενο ανάμεσα στα οστά των χεριών. Το καφετί αντικείμενο ήταν στρογγυλό, έφερε αρκετές προεξοχές και είχε διάμετρο περίπου 2,1 εκατοστά – περίπου όσο μια ρώγα σταφυλιού.

Ένας άνδρας της Εποχής του Χαλκού, θαμμένος σε έναν μνημειώδη τάφο κοντά στη Μαύρη Θάλασσα, ενδέχεται να πέθανε από επιπλοκές ουρολοίμωξης πριν από περισσότερες από πέντε χιλιετίες, σύμφωνα με νέα μελέτη. Οι αρχαιολόγοι ταυτοποίησαν ένα αντικείμενο σε μέγεθος ρώγας σταφυλιού, συμβατό με λίθο νεφρού ή ουροδόχου κύστης, στην ταφή του άνδρα.

«Ζούσε με μια χρόνια ουρογεννητική λοίμωξη», δήλωσε μέσω email στο Live Science η επικεφαλής της μελέτης Νατάλια Μπερεζίνα, ανθρωπολόγος στο Κρατικό Πανεπιστήμιο Λομονόσοφ της Μόσχας. «Δεν ήταν ένα σύντομο επεισόδιο», σημείωσε. «Τα τελευταία χρόνια της ζωής του σημαδεύτηκαν πιθανότατα από έντονο και λίγο-πολύ διαρκή πόνο».

Η Μπερεζίνα και οι συνεργάτες της εξέτασαν ένα μικρό, πετρώδες αντικείμενο που βρέθηκε σε ταφή της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού στην περιοχή του Υψιπέδου της Σταυρούπολης, στη νοτιοδυτική Ρωσία. Δημοσίευσαν τα ευρήματά τους στις 30 Σεπτεμβρίου στο επιστημονικό περιοδικό Archaeological and Anthropological Sciences.

Η ταφή αποτελούσε μέρος ενός νεκροταφείου τύπου «κουργκάν» – μια αρχαία ταφική παράδοση των στεπών που περιλάμβανε την ανέγερση ενός μεγάλου χωμάτινου τύμβου πάνω από τον τάφο. Όταν οι αρχαιολόγοι ανέσκαψαν τον τύμβο, ανακάλυψαν μια κατακόμβη, στο εσωτερικό της οποίας βρισκόταν ο σκελετός ενός άνδρα ηλικίας περίπου 40 ετών, ο οποίος πέθανε πριν από περίπου 5.300 χρόνια. Κοντά στη λεκάνη του εντοπίστηκε επίσης μια αιχμή βέλους από πυριτόλιθο.

Κατά τη διάρκεια εργαστηριακής ανάλυσης μετά την ανασκαφή του σκελετού, οι ερευνητές παρατήρησαν ένα ασυνήθιστο, πετρώδες αντικείμενο ανάμεσα στα οστά των χεριών. Το καφετί αντικείμενο ήταν στρογγυλό, έφερε αρκετές προεξοχές και είχε διάμετρο περίπου 2,1 εκατοστά – περίπου όσο μια ρώγα σταφυλιού. Μια μικρή ρωγμή στην επιφάνειά του αποκάλυπτε μια κρυσταλλική δομή στο εσωτερικό.

Για να μάθουν περισσότερα, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν διάφορες αναλυτικές μεθόδους ώστε να προσδιορίσουν τη σύσταση του μικροσκοπικού αντικειμένου. Αρχικά, η ανάλυση φθορισμού ακτίνων Χ (XRF) έδειξε ότι τα κύρια συστατικά του ήταν το ασβέστιο και ο φώσφορος. Στη συνέχεια, εφάρμοσαν περίθλαση ακτίνων Χ σε σκόνη για να ταυτοποιήσουν τις κρυσταλλικές δομές.

Εκτός από τα συνήθη ορυκτά, οι ερευνητές διαπίστωσαν την παρουσία ουιτλοκίτη, ενός σπάνιου άλατος ασβεστίου που είναι γνωστό ότι εμφανίζεται σε λίθους των νεφρών, της ουροδόχου κύστης και του προστάτη. Αυτές οι «πέτρες», που συλλογικά ονομάζονται λίθοι, είναι σκληρές μάζες ορυκτών, όπως τα άλατα που περιέχουν ασβέστιο. Διαφέρουν ως προς το όργανο στο οποίο σχηματίζονται, τον ακριβή μηχανισμό σχηματισμού τους και τη χημική τους σύσταση, αν και οι λίθοι των νεφρών και της ουροδόχου κύστης τείνουν να περιέχουν πολύ παρόμοιες ενώσεις.

Ο ουιτλοκίτης συνδέεται στενά με βακτηριακές λοιμώξεις στον ανθρώπινο οργανισμό, γεγονός που υποδηλώνει ότι ο άνδρας της Εποχής του Χαλκού έπασχε από χρόνια λοίμωξη η οποία οδήγησε στον σχηματισμό της πέτρας, κατέληξαν οι επιστήμονες.

«Συνεκτιμώντας τα διαθέσιμα στοιχεία, θεωρούμε ως πιθανότερη προέλευση έναν νεφρικό λίθο δευτερογενή σε χρόνια λοίμωξη του ανώτερου ουροποιητικού συστήματος», έγραψαν οι ερευνητές. Με άλλα λόγια, ο άνδρας αντιμετώπιζε χρόνιες ή υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις, οι οποίες προκάλεσαν τον σχηματισμό της πέτρας και πιθανότατα του προξενούσαν σημαντική δυσφορία. Οι ουρολοιμώξεις μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία λίθων στα νεφρά μεταβάλλοντας την οξύτητα των ούρων και διευκολύνοντας τη συσσώρευση ορυκτών.

Οι ερευνητές δεν είναι βέβαιοι για το τι προκάλεσε τα προβλήματα στο ουροποιητικό σύστημα του άνδρα ή αν αυτά συνέβαλαν στον θάνατό του.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι πέτρες των νεφρών μπορούν μερικές φορές να μετακινηθούν προς την ουροδόχο κύστη, επομένως παραμένει ασαφές σε ποιο ακριβώς σημείο του σώματος βρισκόταν ο λίθος όταν ο άνδρας πέθανε. Εάν η πέτρα είχε φράξει τον ουρητήρα του – έναν από τους δύο μακρείς σωλήνες που συνδέουν τα νεφρά με την ουροδόχο κύστη – ενδέχεται να προκάλεσε διόγκωση του νεφρού, δευτερογενή λοίμωξη ή σήψη. Οι καταστάσεις αυτές ήταν συχνά θανατηφόρες πριν από την ανακάλυψη των αντιβιοτικών.

Άλλες πιθανές αιτίες για τον σχηματισμό της πέτρας περιλαμβάνουν μια βακτηριακή λοίμωξη του προστάτη ή ακόμη και κάποιο σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα.

Ο άνδρας πιθανότατα μετακινούνταν συχνά στο πλαίσιο αυτής της κοινωνίας των στεπών της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού, ενώ και άλλα τραύματα στον σκελετό του υποδηλώνουν μια σωματικά απαιτητική ζωή, σημείωσαν οι ερευνητές. Τα οστά του έδειξαν ότι διέθετε ανεπτυγμένο μυϊκό σύστημα, αλλά υπέφερε επίσης από εκφυλιστική αρθροπάθεια στη σπονδυλική στήλη, τους ώμους, τα ισχία, τα χέρια και τα πόδια. Επιπλέον, έφερε μια σειρά από επουλωμένα κατάγματα στον δεξιό ώμο, στα πλευρά και στο αντιβράχιο.

«Πρόκειται για ανθρώπους που εργάζονταν με βοοειδή και βαριές άμαξες στις ανοιχτές στέπες», ανέφερε η Μπερεζίνα, «και τα τραύματα που απορρέουν από αυτόν τον τρόπο ζωής είναι ακριβώς εκείνα που εντοπίζουμε». Σε προηγούμενη μελέτη σε γειτονικό νεκροταφείο, η Μπερεζίνα και οι συνεργάτες της είχαν βρει τον σκελετό ενός άνδρα που είχε τραυματιστεί όταν τον πάτησε άμαξα, αρκετά χρόνια πριν από τον θάνατό του. «Με αυτό το υπόβαθρο, τέσσερα επουλωμένα κατάγματα στον συγκεκριμένο άνδρα δεν φαντάζουν καθόλου ασυνήθιστα», πρόσθεσε.

Ωστόσο, η πέτρα στο ουροποιητικό θα είχε δυσκολέψει σημαντικά τη ζωή του, επεσήμαναν οι ερευνητές. «Το άτομο αυτό υπέφερε από μια επώδυνη και εξουθενωτική χρόνια ουρογεννητική λοίμωξη, μια πάθηση που θα είχε επηρεάσει σοβαρά την ποιότητα ζωής του», κατέληξαν.

Πηγή: Futura

#ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ #ΑΝΑΣΚΑΦΗ

Μετάβαση στην Πηγή

ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΩΡΑ