Η συνεχώς αυξανόμενη κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων (UPFs) αποτελεί σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία, σύμφωνα με νέα σειρά τριών άρθρων που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό «The Lancet». Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα προϊόντα αυτά εκτοπίζουν τα φρέσκα και ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα, υποβαθμίζουν την ποιότητα της διατροφής και συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο χρόνιων ασθενειών.

Τι είναι τα UPFs
Πρόκειται για βιομηχανικά προϊόντα που παρασκευάζονται από φθηνά συστατικά, όπως υδρογονωμένα έλαια, και περιέχουν πλήθος προσθέτων τροφίμων (χρωστικές, τεχνητά γλυκαντικά, γαλακτωματοποιητές). Η υπερκατανάλωση τους οδηγεί σε δίαιτες με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη και ανθυγιεινά λιπαρά, χαμηλή πρόσληψη φυτικών ινών και πρωτεϊνών, αλλά και αυξημένη έκθεση σε χημικές ουσίες.

Επιστημονικά δεδομένα
Στην Ισπανία η κατανάλωση UPFs τριπλασιάστηκε τα τελευταία 30 χρόνια (από 11% σε 32%). Στην Κίνα αυξήθηκε από 4% σε 10%. Στο Μεξικό και τη Βραζιλία διπλασιάστηκε σε τέσσερις δεκαετίες (από 10% σε 23%). Στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει σε επίπεδα άνω του 50%.
Μια συστηματική ανασκόπηση 104 μελετών έδειξε ότι οι 92 κατέγραψαν αυξημένο κίνδυνο για χρόνιες ασθένειες, όπως παχυσαρκία, διαβήτης τύπου 2, καρδιαγγειακά νοσήματα, κατάθλιψη και πρόωρη θνησιμότητα.

Πολιτικές παρεμβάσεις
Το δεύτερο άρθρο του Lancet τονίζει την ανάγκη για αυστηρότερη νομοθεσία:

Περιορισμός μάρκετινγκ, ειδικά προς παιδιά.
Απαγόρευση UPFs σε σχολεία και νοσοκομεία.
Θέσπιση ορίων στην πώληση και προβολή τους στα σούπερ μάρκετ.
Ως παράδειγμα αναφέρεται το πρόγραμμα σχολικής σίτισης της Βραζιλίας, που έχει ήδη περιορίσει δραστικά τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και έως το 2026 θα απαιτεί το 90% των γευμάτων να είναι φρέσκα ή ελάχιστα επεξεργασμένα.

Το τρίτο άρθρο υπογραμμίζει ότι η άνοδος των UPFs δεν οφείλεται στις ατομικές επιλογές, αλλά στις πολυεθνικές εταιρείες που καθοδηγούν την παραγωγή και κατανάλωση μέσω φθηνών συστατικών, επιθετικού μάρκετινγκ και πολιτικών πιέσεων. Με ετήσιες πωλήσεις που φτάνουν τα 1,9 τρισεκατομμύρια δολάρια, τα UPFs αποτελούν τον πιο κερδοφόρο τομέα τροφίμων παγκοσμίως.