Η Ντόλιανη είναι ένας οχυρωμένος αρχαίος οικισμός, κτισμένος στην κορυφή απότομου λόφου, που υψώνεται κοντά στην κοίτη του ποταμού Καλαμά.

Πρόκειται για μια στρατηγικής σημασίας θέση που εξασφάλιζε τον έλεγχο της ευρύτερης περιοχής.

Ο οικισμός ταυτίζεται με την Φανοτή, πόλη του θεσπρωτικού φύλλου των Φανοτέων που σύμφωνα με ιστορικούς απέκρουσε αποτελεσματικά την πολιορκία των Ρωμαίων το 170/169 π.Χ, αλλά παραδόθηκε σε αυτούς ένα χρόνο αργότερα.

Επάλληλοι επιβλητικοί οχυρωματικοί περίβολοι, με πύργους ανά διαστήματα, περιέβαλαν την αρχαία πόλη και εντυπωσιάζουν και σήμερα τον επισκέπτη.

Ένα μέρος των τειχών καταστράφηκε από τους ρωμαίους το 168 π.Χ., όταν ερημώθηκε και ένα μεγάλο μέρος της πόλης.

Ωστόσο η πόλη δεν εγκαταλείφθηκε και εξακολούθησε να κατοικείται, όπως δείχνουν και τα ευρήματα των ανασκαφών, που καλύπτουν χρονικά τη βυζαντινή και μεταβυζαντινή περίοδο.

Ο αρχαιολογικός χώρος της Ντόλιανης βρίσκεται περίπου 16 χλμ. δυτικά της Ηγουμενίτσας. Τα τελευταία χρόνια, έγιναν από την Αρχαιολογική Υπηρεσία πολλές αναστηλωτικές εργασίες και ανασκαφικές έρευνες που έφεραν στο φως σημαντικά ευρήματα.