Η δυνατότητα ενός παιδιού να εκφράσει τα πιο δύσκολα συναισθήματά του, όπως ο πόνος, ο θυμός ή η λύπη, είναι κρίσιμη για τη συναισθηματική του ωριμότητα και ανάπτυξη. Ένα παιδί που νιώθει ασφαλές να εκφράσει τα συναισθήματά του χωρίς τον φόβο απόρριψης ή τιμωρίας, έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξει ισχυρές συναισθηματικές δεξιότητες και να μάθει πώς να διαχειρίζεται τα συναισθήματά του με υγιή τρόπο.
Ωστόσο, αυτή η ασφάλεια εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την υποστήριξη που προσφέρουν οι γονείς. Για να εκφράσει ένα παιδί τα αληθινά του συναισθήματα, πρέπει να ξέρει ότι η έκφραση αυτή δεν θα θέσει σε κίνδυνο την αγάπη και τη σύνδεση με τους γονείς του.
Έχει τύχει ποτέ να παρακολουθήσεις μία από τις ομιλίες του Jordan Peterson, ο οποίος δίνει συμβουλές προς τους νέους γονείς; Σε κάποια από τα βίντεο του, προτείνει να τιμωρούν τα «θυμωμένα» παιδιά τους, απομονώνοντάς τα μέχρι να «επανέλθουν» και να επιστρέψουν στην κανονικότητα του οικογενειακού χώρου. Σύμφωνα με αυτή τη λογική, το παιδί πρέπει να «νικήσει» τον θυμό του για να ξαναγυρίσει στην οικογένεια.
Σύμφωνα με τον Peterson, πρόκειται για μια σπουδαία κατάσταση τόσο για το παιδί, όσο και για τους γονείς και την κοινωνία ολόκληρη. Το πρόβλημα εδώ είναι ότι η έκφραση του θυμού θεωρείται μη φυσιολογική και απαράδεκτη. Το παιδί, λοιπόν, δεν γίνεται αποδεκτό για το ποιο πραγματικά είναι, αλλά για το πώς συμπεριφέρεται. Παρά τη «νίκη» του γονιού στον έλεγχο της κατάστασης, το παιδί πληρώνει το τίμημα, καθώς το μήνυμα που παίρνει είναι ότι η έκφραση των συναισθημάτων του μπορεί να οδηγήσει σε απόρριψη, ακόμη και από τους πιο κοντινούς του ανθρώπους.
Η καταπίεση των συναισθημάτων μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες στην ψυχική και σωματική υγεία του παιδιού. Όταν ένα παιδί δεν μπορεί να εκφράσει θυμό, λύπη, ή απογοήτευση, κλείνει μέσα του μια δεξαμενή ανέκφραστων συναισθημάτων, η οποία με τον καιρό μπορεί να το βαραίνει και να το στοιχειώνει. Αυτό το βάρος της καταπιεσμένης συναισθηματικής έκφρασης δεν περιορίζεται μόνο στον θυμό. Όταν τα παιδιά δεν εκφράζουν τα «αρνητικά» συναισθήματα, δυσκολεύονται να εκδηλώσουν και τα θετικά, όπως η χαρά και ο ενθουσιασμός. Ο θυμός, η λύπη, η απογοήτευση, και κυρίως η ντροπή, συνδέονται με τη δυνατότητα να δείξουμε συμπόνοια, να κατανοήσουμε τους άλλους και να δημιουργήσουμε υγιείς σχέσεις. Αν δεν μπορούμε να αγκαλιάσουμε τις δύσκολες στιγμές, είναι δύσκολο να απολαύσουμε τις καλές.
Η καταπίεση των συναισθημάτων μπορεί να έχει άμεσες συνέπειες στην ψυχική υγεία. Στατιστικά, παιδιά που αναγκάζονται να κλείνουν τον διακόπτη των συναισθημάτων τους, είναι πιο επιρρεπή σε αγχώδεις διαταραχές, κατάθλιψη και άλλες ψυχικές ασθένειες, καθώς μεγαλώνουν με τη συναισθηματική τους έκφραση να περιορίζεται. Ο κόσμος γύρω τους μπορεί να τους φαίνεται ψυχρός και αφιλόξενος, καθώς δεν έχουν μάθει να αλληλεπιδρούν με αυτόν μέσα από την αυθεντική έκφραση των συναισθημάτων τους. Έτσι, τα παιδιά που καταπιέζουν τα συναισθήματά τους χάνουν την ικανότητα να συνδεθούν με τον εαυτό τους και τους άλλους, περιορίζοντας τις δυνατότητές τους και την αυτοεκτίμησή τους.
Αντίθετα, όταν οι γονείς δείχνουν απεριόριστη και άνευ όρων αγάπη και αποδοχή προς τα παιδιά τους, επιτρέποντάς τους να εκφράζουν τα συναισθήματά τους χωρίς φόβο τιμωρίας ή απόρριψης, δίνουν στα παιδιά τους το μεγαλύτερο δώρο που μπορούν να προσφέρουν: την ευκαιρία να μεγαλώσουν συναισθηματικά υγιή και ωριμασμένα. Αυτά τα παιδιά είναι σε θέση να αναπτύξουν ισχυρές συναισθηματικές δεξιότητες, να κατανοούν τον εαυτό τους και να δημιουργούν υγιείς και ισορροπημένες σχέσεις στην ενήλικη ζωή τους.
Σε τελική ανάλυση, όταν αποφεύγουμε να δείξουμε την ευάλωτη πλευρά μας, αποφεύγουμε να δείξουμε τον αληθινό εαυτό μας. Η συναισθηματική ειλικρίνεια και η αποδοχή είναι τα θεμέλια πάνω στα οποία οικοδομούμε υγιείς και δυναμικές σχέσεις, και όχι μόνο με τους άλλους, αλλά και με τον ίδιο μας τον εαυτό.
Ιουλία Καζάνα-McCarthy
ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ
Δρ. Κοινωνιολογίας (University of Surrey, UK)
Πιστοποιημένη Life Coach (International Coaching Federation, ICF)
Solution Focused Θεραπεύτρια (BRIEF & The Solution Focused Universe)
