Γαλλικές διπλωματικές πηγές εκφράζουν την εκτίμηση ότι η Τουρκία θα αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες να ενταχθεί στο πρόγραμμα SAFE, εάν επιχειρήσει να παρακάμψει την κοινή γραμμή Αθήνας – Παρισιού – Λευκωσίας.
Η φράση ενός Γάλλου διπλωμάτη προς Έλληνες δημοσιογράφους, «Ξέρετε τι είναι το SAFE;», όταν ρωτήθηκε για τη συμμετοχή της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα χρηματοδότησης αμυντικού εξοπλισμού, μπορεί να θεωρηθεί όχι απλώς ερώτηση, αλλά έμμεση δήλωση θέσης του Παρισιού. Το μήνυμα είναι σαφές: η Άγκυρα δύσκολα θα ξεπεράσει το ενδεχόμενο βέτο και να επωφεληθεί από τα δάνεια που η Ευρώπη χορηγεί στον αμυντικό τομέα για τον εκσυγχρονισμό και τον επανεξοπλισμό των ενόπλων δυνάμεών της.
Η ανακοίνωση έρχεται παράλληλα με την απόφαση της Αθήνας να προχωρήσει στην αγορά της τέταρτης φρεγάτας Belhara (FDI), ενισχύοντας τον άξονα «Ελλάς – Γαλλία – Κύπρος». Το Παρίσι στέλνει ξεκάθαρο μήνυμα πως η στρατηγική σχέση με την Ελλάδα παραμένει αμετακίνητη και ότι καμία βραχυπρόθεσμη συμφωνία με την Τουρκία δεν θα θυσιάσει αυτή τη σχέση.
Υπαρκτό το βέτο στο SAFE
Σύμφωνα με γαλλικές διπλωματικές πηγές, η συμμετοχή τουρκικών οντοτήτων και προϊόντων σε κοινοπραξίες ή προγράμματα χρηματοδότησης από το SAFE προϋποθέτει διμερή συμφωνία ΕΕ – Τουρκίας, σύμφωνα με το άρθρο 17 του Κανονισμού SAFE. Για την υπογραφή μιας τέτοιας συμφωνίας απαιτείται ομόφωνη απόφαση, καθώς η νομική βάση βασίζεται στο άρθρο 212 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της ΕΕ, σε συνδυασμό με το άρθρο 218, που καθιστά υποχρεωτική την ομοφωνία του Συμβουλίου για κάθε συμφωνία οικονομικής, εμπορικής ή άλλης φύσης με υποψήφιες χώρες.
Παράλληλα, οι κανόνες επιλεξιμότητας (άρθρο 16 Κανονισμού SAFE) για τρίτες χώρες προβλέπουν ότι η συμμετοχή πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα συμφέροντα ασφαλείας και άμυνας της ΕΕ και των κρατών-μελών της. Τα ποσοστά συμμετοχής τρίτων χωρών στα προγράμματα SAFE δεν πρέπει να υπερβαίνουν το 35% του συνολικού κόστους του τελικού προϊόντος, ενώ ισχύουν επιπλέον περιορισμοί για εταιρείες εκτός ΕΕ, ΕΟΧ, EFTA και Ουκρανίας, περιορίζοντας έτσι σημαντικά τις δυνατότητες συμμετοχής της Τουρκίας.
Τουρκία: «Ξέρετε τι είναι το SAFE;»-Γάλλοι διπλωμάτες δηλώνουν έτοιμοι να μπλοκάρουν την ένταξη των Τούρκων στο SAFE -Απαραίτητη προϋπόθεση η κοινή γραμμή Αθήνας – Παρισιού – Λευκωσίας.
Κοινή γραμμή Ελλάδας – Γαλλίας – Κύπρου
Στο πλαίσιο αυτό, γαλλικές διπλωματικές πηγές ξεκαθαρίζουν ότι το Παρίσι θα σταθεί στο πλευρό της Ελλάδας και της Κύπρου, διατηρώντας σκληρή στάση έναντι της Άγκυρας. Οι ίδιες πηγές αποσαφηνίζουν ότι οι ανησυχίες που εκφράζονται στον ελληνικό Τύπο για πιθανή συνεργασία Γαλλίας – Τουρκίας είναι αβάσιμες. «Δεν πρόκειται να ξυπνήσει ξαφνικά ο Μακρόν και να προτείνει κάτι στον Πρόεδρο Ερντογάν», σημειώνουν χαρακτηριστικά.
Η ελληνoγαλλική συμφωνία αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής, υπογεγραμμένη στις 28 Σεπτεμβρίου 2021, θεωρείται από το Παρίσι κρίσιμη και παραμένει πλήρως σε ισχύ. Η Γαλλία δεν σκοπεύει να την ακυρώσει ή να τη μειώσει σε αξία. Το Παρίσι επιδιώκει μάλιστα να συνεχίσει να λειτουργεί ως στρατηγική ομπρέλα προστασίας στην Ανατολική Μεσόγειο, συνεργαζόμενο με την Αθήνα σε τομείς όπως η άμυνα και η ενέργεια.
Στρατηγικής σημασίας για τους Γάλλους παραμένουν τα λιμάνια της Σούδας και της Αλεξανδρούπολης, ενισχύοντας τη στρατηγική συνεργασία Ελλάδας – Γαλλίας, η οποία χαρακτηρίζεται «ζωτικής σημασίας για την ασφάλεια και τη σταθερότητα της Μεσογείου».
