Ξεκίνησαν οι κρίσιμες διαβουλεύσεις στην Ελβετία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για το τέλος των εχθροπραξιών.
Τριμερείς συνομιλίες ξεκίνησαν πριν από λίγο στην Ελβετία ανάμεσα στο Ιράν, τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Κατάρ στον ρόλο του μεσολαβητή με θέμα τον Λίβανο και τα παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία, μετέδωσε η κρατική ιρανική τηλεόραση.
«Μία τριμερής σύσκεψη με την συμμετοχή του Ιράν, των Ηνωμένων Πολιτειών και του Κατάρ σχετικά με τα θέματα μίας συνολικής εκεχειρίας στον Λίβανο και των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων διεξάγεται αυτήν την στιγμή» στην Ελβετία, μετέδωσε η ιρανική τηλεόραση.
Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim μετέδωσε, επικαλούμενο πηγή της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας ότι το Στενό του Ορμούζ δεν θα ανοίξει όσο δεν γίνεται σεβαστή η εκεχειρία στον Λίβανο και δεν εκδίδονται οι άδειες για την πώληση του ιρανικού πετρελαίου.
Το Υπουργείο Εξωτερικών του Κατάρ ανακοίνωσε, λίγο πριν τις 14:30 (ώρα Ελλάδας), την έναρξη των συνομιλιών μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν στην Ελβετία, με τη διαμεσολάβηση του Κατάρ και του Πακιστάν.
Το υπουργείο εξέφρασε την «ελπίδα ότι αυτές οι συναντήσεις θα οδηγήσουν στη σύναψη μιας συνολικής και μόνιμης συμφωνίας που θα καλύπτει όλες τις πτυχές που περιλαμβάνονται στο Μνημόνιο Κατανόησης».
Τα 4 κρίσιμα ερωτήματα
Στα τέσσερα κρίσιμα ερωτήματα που θα καθορίσουν το μέλλον των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης εστιάζει ανάλυση των New York Times. Μετά τις περσινές στρατιωτικές επιθέσεις και την κατακόρυφη κλιμάκωση της έντασης, η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει μια σαρωτική συμφωνία, η οποία όμως προσκρούει στις κόκκινες γραμμές του Ιράν.
1. Το χρονικό όριο και οι όροι του εμπλουτισμού ουρανίου
Το βασικότερο σημείο τριβής παραμένει η διαδικασία εμπλουτισμού, η οποία μπορεί να μετατρέψει το ουράνιο από καύσιμο πολιτικής χρήσης σε πρώτη ύλη για πυρηνική βόμβα.
Οι απαιτήσεις των ΗΠΑ: Η Ουάσιγκτον αξιώνει την πλήρη αναστολή κάθε δραστηριότητας εμπλουτισμού για τουλάχιστον 20 χρόνια, με τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς να ξεκαθαρίζει πως η νέα συμφωνία θα επιβάλει πλήρες μορατόριουμ, σε αντίθεση με εκείνη του Μπαράκ Ομπάμα το 2015 που επέτρεπε ελεγχόμενο εμπλουτισμό (έως 3,67%).
Η θέση του Ιράν & οι ελιγμοί Τραμπ: Η Τεχεράνη αντιπροτείνει 10ετή παύση. Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ άφησε να εννοηθεί σε τηλεφωνική του επικοινωνία με τους NYT πως θα μπορούσε να συμβιβαστεί στα 15 έτη, προτείνοντας παράλληλα το Ιράν να περιοριστεί σε χαμηλά επίπεδα εμπλουτισμού «για πάντα».
2. Η τύχη των υφιστάμενων αποθεμάτων
Μετά την κατάρρευση της προηγούμενης συμφωνίας, το Ιράν συσσώρευσε σημαντικές ποσότητες σχάσιμου υλικού. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ) για τον Ιούνιο του 2025, η χώρα διέθετε 440 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60% —ποσότητα επαρκής για 10 βόμβες— και 11 τόνους σε χαμηλότερα επίπεδα.
Αν και οι περσινοί αμερικανικοί βομβαρδισμοί έπληξαν τρεις μεγάλες πυρηνικές εγκαταστάσεις (ανάμεσά τους και το συγκρότημα στο Ισφαχάν όπου φυλασσόταν το υλικό), η ακριβής κατάσταση των αποθεμάτων παραμένει άγνωστη. Η αμερικανική πλευρά απαιτεί την πλήρη εξάλειψη των αποθεμάτων, είτε μέσω αραίωσής τους σε συνεργασία με την ΙΑΕΑ, είτε με τη μεταφορά τους σε τρίτη χώρα.
3. Το μέλλον των πυρηνικών εγκαταστάσεων
Η Ουάσιγκτον πιέζει για το οριστικό ξήλωμα των δύο βασικών μονάδων εμπλουτισμού στο Νατάνζ και το Φορντό, καθώς και των υπόγειων αποθηκών στο Ισφαχάν, ενώ εκφράζονται φόβοι και για την ύπαρξη μυστικών, αδήλωτων εγκαταστάσεων.
Η Τεχεράνη αρνείται κατηγορηματικά το κλείσιμο των δομών, θεωρώντας ότι κάτι τέτοιο ισοδυναμεί με συνθηκολόγηση και απεμπόληση του κυρίαρχου δικαιώματός της στην πυρηνική ενέργεια. Η ιρανική πλευρά επιμένει να κρατήσει σε λειτουργία τουλάχιστον μία μονάδα, όρος που θεωρείται εξαιρετικά δύσκολο να γίνει δεκτός από τους Αμερικανούς διαπραγματευτές.
4. Η πρόσβαση και ο ρόλος των διεθνών επιθεωρητών
Αυτή τη στιγμή, οι διεθνείς ελεγκτές στερούνται οποιασδήποτε εικόνας για το τι συμβαίνει στο εσωτερικό του Ιράν, καθώς η Τεχεράνη απέκλεισε την ΙΑΕΑ ως αντίποινα για τα περσινά αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα.
Η κυβέρνηση Τραμπ θέτει ως απαράβατο όρο τη θεσμοθέτηση ενός αυστηρού πλαισίου που θα επιτρέπει αιφνιδιαστικούς ελέγχους «ανά πάσα στιγμή και σε οποιαδήποτε εγκατάσταση». Παρά το τρέχον αδιέξοδο, ο επικεφαλής της ΙΑΕΑ, Ραφαέλ Γκρόσι, δήλωσε πως και οι δύο πλευρές επιθυμούν τον Οργανισμό σε ρόλο εγγυητή για την επαλήθευση μιας μελλοντικής συμφωνίας.
