Η συμφωνία θα μπορούσε να σημαίνει μεγάλα κέρδη για τις αμερικανικές εταιρείες, αλλά εγείρει επίσης ανησυχίες για τη διασπορά των πυρηνικών όπλων στη Μέση Ανατολή
Ο αμερικανός πρόεδρος ενέκρινε μια ιστορική συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία, η οποία θα παράσχει στη χώρα ένα μη στρατιωτικό πυρηνικό πρόγραμμα και ενδεχομένως θα ανοίξει τον δρόμο για εμπλουτισμό ουρανίου στο έδαφος του βασιλείου.
Τα οικονομικά οφέλη της νέας συμφωνίας, η οποία θα έχει διάρκεια 30 ετών, υπολογίζονται σε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ χει σχεδιαστεί για να δώσει στις αμερικανικές εταιρείες κεντρικό ρόλο στην ανάπτυξη των πυρηνικών υποδομών της Σαουδικής Αραβίας, αποκλείοντας ξένους ανταγωνιστές.
Μια βασική διάταξη της νέας συμφωνίας προβλέπει ότι αμερικανικές εταιρείες θα κατασκευάσουν μια εγκατάσταση εμπλουτισμού ουρανίου στη Σαουδική Αραβία, εάν μια κοινή μελέτη διαπιστώσει ότι ένα τέτοιο βήμα δικαιολογείται.
Αυτή η πρόβλεψη θα έδινε στις ΗΠΑ επιρροή στο σαουδαραβικό πυρηνικό πρόγραμμα και, όπως υποστηρίζουν αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ, έναν τρόπο να αποτραπεί η κατάχρησή του για στρατιωτικούς σκοπούς.
Η συμφωνία θα προκαλέσει αντιδράσεις, αλλά είναι δύσκολο να «παγώσει»
Η συμφωνία, ωστόσο, η οποία αναμένεται να υποβληθεί στο Κογκρέσο για επανεξέταση τις επόμενες ημέρες, είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσει αντιδράσεις μεταξύ πολλών νομοθετών που εναντιώνονται στην εξάπλωση της πυρηνικής τεχνολογίας στη θερμή περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Η συμφωνία θα είναι δύσκολο να μπλοκαριστεί από τους νομοθέτες, καθώς για να παρακαμφθεί ένα πιθανό προεδρικό βέτο θα χρειαζόταν κοινό ψήφισμα και πλειοψηφία δύο τρίτων.
Ο Τραμπ έδωσε το «πράσινο φως» για τη συμφωνία στα τέλη της περασμένης εβδομάδας, και το σύμφωνο αναμένεται να υπογραφεί την Τετάρτη από τον υπουργό Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ – ο οποίος συζήτησε τη συμφωνία κατά το πρώτο του ταξίδι στην περιοχή τον Απρίλιο του 2025 με τον Σαουδάραβα ομόλογό του, Πρίγκιπα Αμπντουλαζίζ μπιν Σαλμάν.
«Η συμφωνία θα μπορούσε να βοηθήσει στην αναζωογόνηση της αμερικανικής πυρηνικής βιομηχανίας, να ενισχύσει τους δεσμούς ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας και να στερήσει από τη Ρωσία και την Κίνα έναν στρατηγικά σημαντικό ρόλο στο σαουδαραβικό πυρηνικό πρόγραμμα», δήλωσε ο Ρόμπερτ Άινχορν, πρώην επί σειρά ετών ανώτερος αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ο οποίος συμβούλευε τόσο ρεπουμπλικανικές όσο και δημοκρατικές κυβερνήσεις σε θέματα μη διασποράς πυρηνικών όπλων.
«Εφόσον ωστόσο δεν περιέχει επαρκείς περιορισμούς – συμπεριλαμβανομένου του εμπλουτισμού – θα μπορούσε να αυξήσει τους κινδύνους πυρηνικής διασποράς στη Μέση Ανατολή και πέραν αυτής», πρόσθεσε ο Άινχορν.
Η Σαουδική Αραβία έχει αρνηθεί να δεσμευτεί πως δεν θα εμπλουτίσει ουράνιο
Σαουδάραβες αξιωματούχοι υποστηρίζουν εδώ και καιρό ότι η συμφωνία είναι απαραίτητη για να μπορέσει το βασίλειο να αναπτύξει μια πυρηνική βιομηχανία, η οποία θα αξιοποιούσε ανεπιβεβαίωτα κοιτάσματα ουρανίου προκειμένου να καλύψει τις εγχώριες ενεργειακές ανάγκες. Αυτό θα απελευθέρωνε μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής πετρελαίου για εξαγωγές και θα αύξανε τα έσοδα.
Η Σαουδική Αραβία επιμένει ότι οι προθέσεις της είναι ειρηνικές, αν και ο Πρίγκιπας Διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ο ντε φάκτο ηγέτης της χώρας, δήλωσε το 2018 ότι εάν το Ιράν αναπτύξει ποτέ πυρηνικό όπλο, η χώρα του θα πράξει το ίδιο.
Βάσει της συμφωνίας, νέοι αντιδραστήρες παραγωγής ενέργειας και άλλη πυρηνική τεχνολογία θα παρέχονται από αμερικανικές εταιρείες, πιθανόν με δευτερεύοντα ρόλο για ορισμένους από τους ξένους προμηθευτές αυτών των εταιρειών.
Καθώς τα έργα των αντιδραστήρων προχωρούν, Αμερικανοί και Σαουδάραβες αξιωματούχοι θα διεξαγάγουν επίσης μια διετή μελέτη για την εξέταση της αξίας του εμπλουτισμού για τη Σαουδική Αραβία, συμπεριλαμβανομένου του κατά πόσον θα ήταν εμπορικά βιώσιμος ο εμπλουτισμός ουρανίου σε σαουδαραβικό έδαφος αντί της εισαγωγής καυσίμου.
Εάν η μελέτη καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο εγχώριος εμπλουτισμός δικαιολογείται, οι Αμερικανοί θα κατασκευάσουν τις εγκαταστάσεις, με τρόπο που θα απέκλειε τη μεταφορά ευαίσθητης τεχνολογίας εμπλουτισμού στο Ριάντ.
Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ αναφέρουν ότι ο αμερικανικός ρόλος θα απέκλειε την διοχέτευση του εμπλουτισμένου ουρανίου για στρατιωτικούς σκοπούς και θα διασφάλιζε ότι το αναλωμένο καύσιμο από τον αντιδραστήρα δεν θα μπορούσε να τεθεί εκ νέου σε επεξεργασία για την κατασκευή βόμβας.
Εάν οι ΗΠΑ προβάλουν αντιρρήσεις για την προώθηση του εμπλουτισμού μετά τη μελέτη, το Βασίλειο δεν θα επιτρέπεται να πραγματοποιήσει εμπλουτισμό μόνο του ή με άλλον ξένο εταίρο για 10 χρόνια.
Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ υποστηρίζουν ότι ο κεντρικός ρόλος των ΗΠΑ στο σαουδαραβικό πυρηνικό πρόγραμμα θα διασφαλίσει ότι ο εμπλουτισμός θα παραμείνει ειρηνικός.
Οι επικριτές, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι η παροχή πυρηνικού προγράμματος στη Σαουδική Αραβία, ιδιαίτερα με δυνατότητα εμπλουτισμού ουρανίου ή επανεπεξεργασίας πλουτωνίου, θα ενθάρρυνε τη διασπορά της πυρηνικής τεχνολογίας στη Μέση Ανατολή. Σε αντίθεση με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σαουδική Αραβία έχει απορρίψει το λεγόμενο «χρυσό πρότυπο», δηλαδή τη δέσμευση να μην εμπλουτίσει ποτέ ουράνιο εγχωρίως ούτε να επανεπεξεργαστεί αναλωμένο καύσιμο από αντιδραστήρα.
«Όπου πάει η Σαουδική Αραβία, εκεί πάνε τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Τουρκία και η Αίγυπτος. Η ιδέα ότι αυτό θα έχει αίσιο τέλος είναι αυταπάτη», δήλωσε ο Χένρι Σοκόλσκι, εκτελεστικός διευθυντής του Nonproliferation Policy Education Center.
