Μια ανάλυση 19 εκατομμυρίων Αμερικανών συνδέει τη διαβίωση κοντά σε καθαριστήρια ρούχων με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου του Πάρκινσον.
Για δεκαετίες οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι το τριχλωροαιθυλένιο (TCE), ένας χημικός διαλύτης που χρησιμοποιείται ευρέως σε βιομηχανικές εφαρμογές και στον καθαρισμό των ρούχων συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου του Πάρκινσον.
Μια νέα, τεράστια αμερικανική μελέτη υποδεικνύει τώρα ότι το ζήτημα μπορεί να είναι ευρύτερο απ’ όσο πιστεύαμε, καθώς ακόμη και το να ζει κάποιος κοντά σε ένα καθαριστήριο ρούχων φαίνεται να συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερους από 19 εκατομμύρια ανθρώπους ηλικίας 67 ετών και άνω στις ΗΠΑ, χρησιμοποιώντας αρχεία της βάσης Medicare για την περίοδο 2016–2018. Ανάμεσά τους βρίσκονταν περίπου 180.000 άνθρωποι με διάγνωση Πάρκινσον.
Στη συνέχεια σύγκριναν την απόσταση των κατοικιών τους από καθαριστήρια ρούχων και διαπίστωσαν πως όσοι ζούσαν σε απόσταση περίπου 150 μέτρων από ένα καθαριστήριο εμφάνιζαν κίνδυνο εμφάνισης Πάρκινσον κατά 14% υψηλότερο συγκριτικά με ανθρώπους που κατοικούσαν σε απόσταση 6,4 έως 8 χιλιομέτρων.
Η συσχέτιση γινόταν ακόμη εντονότερη με ορισμένες μορφές της νόσου. Για περιπτώσεις Πάρκινσον που συνοδεύονταν από προβλήματα στη βάδιση και την κινητικότητα, ο εκτιμώμενος κίνδυνος ήταν έως και 23% υψηλότερος. Στις περιπτώσεις Πάρκινσον που συνδέονταν με άνοια, η διαφορά έφτανε το 25%, αν και σε αυτή την υποομάδα η σχέση με την απόσταση ήταν λιγότερο ισχυρή.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το να μένει κάποιος κοντά σε ένα καθαριστήριο κινδυνεύει να εμφανίσει Πάρκινσον. Η μελέτη εντόπισε συσχέτιση και όχι αιτιώδη σχέση.
Ωστόσο, το εύρημα προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι σε ένα ολοένα μεγαλύτερο παζλ γύρω από τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίζει το περιβάλλον στην εμφάνιση νευροεκφυλιστικών ασθενειών.
Ο βασικός ύποπτος είναι, μεταξύ άλλων, το τριχλωροαιθυλένιο
Το τριχλωροαιθυλένιο ή TCE είναι μια πτητική χημική ουσία που έχει χρησιμοποιηθεί επί δεκαετίες ως διαλύτης και σε διαδικασίες βιομηχανικού και στεγνού καθαρισμού. Το πρόβλημα ωστόσο, δεν περιορίζεται απαραίτητα στους χώρους όπου χρησιμοποιείται η ουσία. Οι ατμοί ορισμένων χημικών μπορούν να διαφύγουν από κτίρια και εγκαταστάσεις και, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να εισχωρήσουν στο έδαφος και σε γειτονικά κτίρια — ένα φαινόμενο γνωστό ως vapor intrusion.
Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους η απόσταση μπορεί να έχει σημασία. Ένα καθαριστήριο δεν χρειάζεται να βρίσκεται μέσα στο σπίτι κάποιου για να αποτελεί πιθανή πηγή περιβαλλοντικής έκθεσης. Η ηλικία των κτιρίων και των υποδομών, η γεωλογία μιας περιοχής, η πυκνότητα του πληθυσμού και άλλοι τοπικοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν το πώς διαχέονται και παραμένουν οι χημικοί ρύποι.
Η νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό npj Parkinson’s Disease, έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά μελετών που εξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο το περιβάλλον στο οποίο ζούμε μπορεί να επηρεάζει τον εγκέφαλο. Η ατμοσφαιρική ρύπανση, τα φυτοφάρμακα και η έκθεση σε μικροπλαστικά έχουν ήδη βρεθεί στο επίκεντρο της έρευνας πιθανών περιβαλλοντικών παραγόντων κινδύνου για τη νόσο του Πάρκινσον.
Μάλιστα, οι ίδιοι ερευνητές είχαν προηγουμένως εξετάσει τη σχέση ανάμεσα στη διαβίωση κοντά σε γήπεδα γκολφ και τον κίνδυνο εμφάνισης Πάρκινσον. Εκεί, η πιθανή εξήγηση συσχετιζόταν με τη χρήση φυτοφαρμάκων στους χλοοτάπητες και τις εγκαταστάσεις των γηπέδων.
Ένα μεγάλο δείγμα μελέτης
Στη νέα μελέτη, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν στοιχεία για περισσότερα από 30.000 καθαριστήρια στις ΗΠΑ, με βάση δεδομένα για τις τοποθεσίες τους από το 2013. Αφού έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο, πληθυσμιακή ομάδα και το εισόδημα, διαπίστωσαν ότι η σχέση ανάμεσα στην εγγύτητα ενός καθαριστηρίου και της εμφάνισης Πάρκινσον παρέμενε.
Υπάρχει όμως ένα σημαντικό «αλλά». Τα δεδομένα δεν μπόρεσαν να δείξουν πόσο TCE ή άλλες χημικές ουσίες χρησιμοποιούσε κάθε καθαριστήριο, ούτε να αποτυπώσουν με ακρίβεια την κατάσταση των κτιρίων, τις πρακτικές λειτουργίας των επιχειρήσεων ή το αν και κατά πόσο οι συγκεκριμένες ουσίες είχαν πράγματι φτάσει στις γειτονικές κατοικίες.
Με άλλα λόγια, το να βλέπει κανείς ένα καθαριστήριο από το παράθυρό του δεν σημαίνει ότι κινδυνεύει να εμφανίσει Πάρκινσον. Η μελέτη δεν μπορεί να αποδώσει την ασθένεια σε ένα συγκεκριμένο χημικό συστατικό ή σε μια συγκεκριμένη επιχείρηση.
Αυτό που κάνει όμως, είναι να ενισχύει μια διαφορετική και πιο ανησυχητική ιδέα, ότι ορισμένοι περιβαλλοντικοί παράγοντες που θεωρούμε μέρος της καθημερινότητάς μας μπορεί να έχουν πολύ πιο μακροπρόθεσμες συνέπειες απ’ όσο αντιλαμβανόμαστε.
Η νόσος του Πάρκινσον είναι μια σύνθετη νευροεκφυλιστική ασθένεια και δεν οφείλεται σε μία και μοναδική αιτία. Η γενετική προδιάθεση, η ηλικία και πιθανές περιβαλλοντικές εκθέσεις φαίνεται να αλληλεπιδρούν με τρόπους που οι επιστήμονες μόλις αρχίζουν να κατανοούν.
Γι’ αυτό και το νέο εύρημα δεν αποτελεί απόδειξη ότι τα καθαριστήρια «προκαλούν» Πάρκινσον. Αποτελεί, όμως, έναν ακόμη λόγο για να εξεταστεί σοβαρά τι συμβαίνει κάτω από την επιφάνεια των πόλεων και ιδιαίτερα τι είδους χημικές ουσίες μπορεί να έχουν συσσωρευτεί σε παλιές υποδομές και κτίρια.
Οι ερευνητές δεν προτείνουν να αποφεύγουμε τα καθαριστήρια, αλλά να εντοπιστούν με μεγαλύτερη ακρίβεια τις πραγματικές πηγές έκθεσης, να χαρτογραφηθούν οι περιοχές υψηλότερου κινδύνου και να διερευνηθεί εάν η περιβαλλοντική ρύπανση μπορεί πράγματι να συμβάλλει στην εμφάνιση της νόσου.
Γιατί αν το περιβάλλον παίζει μεγαλύτερο ρόλο στην πορεία προς το Πάρκινσον απ’ όσο πιστεύαμε, τότε η διεύθυνση του σπιτιού μας ίσως να είναι ένας πολύ πιο σημαντικός παράγοντας διατήρησης της υγείας μας απ’ ό,τι θα περιμέναμε.
