Μια απρόσμενη περιβαλλοντική απειλή καταγράφουν επιστήμονες στο Έβερεστ, καθώς εκτιμούν ότι τα ούρα των χιλιάδων ανθρώπων που περνούν από τη Base Camp συμβάλλουν στο λιώσιμο του παγετώνα Khumbu.
Μια νέα μελέτη από επιστήμονες του Νεπάλ προειδοποιεί ότι η ανθρώπινη δραστηριότητα στον προσωρινό καταυλισμό που στήνεται στους πρόποδες του όρους Έβερεστ και χρησιμοποιείται από τους ορειβάτες κατά την προετοιμασία τους για την ανάβαση στην υψηλότερη κορυφή του κόσμου επιβαρύνει τον υψηλότερο παγετώνα στον κόσμο παγετώνα Khumbu (17.598 πόδια).
Τα ούρα των ορειβατών, των πεζοπόρων και του προσωπικού υποστήριξης συμβάλλουν θεωρητικά στο λιώσιμο δεκάδων ή και εκατοντάδων τόνων πάγου κάθε σεζόν!
Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι μόνο τα ούρα που καταλήγουν απευθείας στον πάγο θα μπορούσαν να λιώσουν περίπου πάνω από 100 τόνους πάγου κατά τη διάρκεια μιας ανοιξιάτικης περιόδου.
Η έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Regional Environmental Change, επικεντρώθηκε στην ανοιξιάτικη αναρριχητική περίοδο του 2023, όταν περίπου 2.127 άνθρωποι πέρασαν ή παρέμειναν στο Everest Base Camp για περίπου 50 ημέρες κατάμέσο όρο.
Στην περιοχή δεν βρίσκονταν μόνο οι ορειβάτες που επιχειρούσαν την ανάβαση στο Έβερεστ, αλλά και οδηγοί, πεζοπόροι, μάγειρες, αχθοφόροι και άλλα μέλη των ομάδων υποστήριξης.
Η αυξημένη ανθρώπινη δραστηριότητα έχει δημιουργήσει εδώ και χρόνια σημαντικές πιέσεις στον παγετώνα Khumbu, ο οποίος αποτελεί ένα από τα πιο ευάλωτα οικοσυστήματα της περιοχής.
Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι κάθε άτομο παράγει κατά μέσο όρο περίπου 3,181 λίτρα ούρων την ημέρα. Με δεδομένο τον αριθμό των ανθρώπων και την παραμονή τους στην περιοχή, η συνολική ποσότητα ούρων εκτιμάται σε περίπου 338.299 λίτρα για τη συγκεκριμένη περίοδο.
Γιατί τα ούρα μπορούν να λιώσουν τον πάγο;
Ο πάγος στην περιοχή παραμένει σε θερμοκρασίες κάτω από το μηδέν, ενώ τα ούρα που αποβάλλονται από τον ανθρώπινο οργανισμό έχουν θερμοκρασία περίπου 37 βαθμών Κελσίου. Όταν ένα τόσο θερμό υγρό έρχεται σε επαφή με τον παγωμένο όγκο, μεταφέρει θερμότητα στο περιβάλλον.
Με βάση τους υπολογισμούς της μελέτης, η θερμότητα που περιέχεται στην ποσότητα των ούρων που απελευθερώνεται στην Base Camp θα μπορούσε θεωρητικά να προκαλέσει το λιώσιμο περίπου 154 τόνων πάγου. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι οι επιστήμονες υποστηρίζουν πως στην πράξη ακριβώς 154 τόνοι πάγου λιώνουν αποκλειστικά από τα ούρα.
Η συγκεκριμένη εκτίμηση βασίζεται στην υπόθεση ότι όλη η θερμότητα των ούρων μεταφέρεται στον πάγο. Στην πραγματικότητα, αυτό δεν συμβαίνει. Μέρος της θερμότητας χάνεται στην ατμόσφαιρα, ενώ τα υγρά μπορούν να εισχωρήσουν σε στρώματα από πέτρες και συντρίμμια ή να απομακρυνθούν μέσω απορροής.
Οι παράγοντες αυτοί είναι δύσκολο να υπολογιστούν με ακρίβεια στις ακραίες συνθήκες του Έβερεστ. Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές θεωρούν την εκτίμηση των 154 τόνων ως πιθανό ανώτατο όριο και όχι ως ακριβή μέτρηση της πραγματικής απώλειας πάγου.
Δεν είναι μόνο τα ούρα το πρόβλημα
Το πιο σημαντικό στοιχείο της έρευνας είναι ότι τα ούρα αποτελούν μόνο ένα μέρος της ανθρώπινης επίδρασης στον παγετώνα.
Στην Base Camp χρησιμοποιούνται σημαντικές ποσότητες καυσίμων για θέρμανση, μαγείρεμα και άλλες καθημερινές ανάγκες των αποστολών. Όταν συνυπολογίζεται και η θερμότητα που προκύπτει από τη χρήση καυσίμων, η θεωρητική εκτίμηση για την απώλεια πάγου κατά τη συγκεκριμένη περίοδο αυξάνεται σημαντικά, φτάνοντας περίπου τους 2.492 τόνους. Η διαφορά είναι εντυπωσιακή, καθώς η χρήση καυσίμων εκτιμάται ότι έχει πολύ μεγαλύτερη επίδραση από τα ούρα.
Ο παγετώνας Khumbu είναι ένας από τους πιο γνωστούς παγετώνες των Ιμαλαΐων και βρίσκεται στην περιοχή από την οποία περνούν οι ορειβάτες που ακολουθούν τη συνήθη διαδρομή από τη νεπαλέζικη πλευρά του Έβερεστ.
Η περιοχή αντιμετωπίζει ήδη τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής και της ανόδου των θερμοκρασιών. Η νέα μελέτη εξετάζει επομένως την ανθρώπινη δραστηριότητα όχι ως τη μοναδική αιτία της τήξης, αλλά ως έναν επιπλέον παράγοντα πίεσης πάνω σε έναν ήδη ευάλωτο παγετώνα.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η κατάσταση των παγετώνων στην ευρύτερη περιοχή Hindu Kush–Himalaya έχει ευρύτερες περιβαλλοντικές συνέπειες, καθώς η απώλεια πάγου επηρεάζει τα οικοσυστήματα και τις κοινότητες που εξαρτώνται από τους υδάτινους πόρους των βουνών.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στα ούρα. Η διαχείριση των ανθρώπινων αποβλήτων στο Έβερεστ αποτελεί εδώ και χρόνια μια από τις μεγαλύτερες περιβαλλοντικές προκλήσεις.
Ήδη από το 2003, οι επισκέπτες της Base Camp χρησιμοποιούν ειδικά βαρέλια για τη συλλογή ανθρώπινων περιττωμάτων. Τα τελευταία χρόνια, όμως, οι προσπάθειες για την αντιμετώπιση του προβλήματος έχουν αυξηθεί.
Από το 2024, οι ορειβάτες υποχρεώνονται να επιστρέφουν με τα ανθρώπινα περιττώματά τους σε ειδικές σακούλες, αντί να τα αφήνουν στο βουνό. Η υποχρέωση αυτή, ωστόσο, δεν αφορά τα ούρα, τα οποία εξακολουθούν σε μεγάλο βαθμό να καταλήγουν απευθείας στο φυσικό περιβάλλον.
Το Έβερεστ έχει να αντιμετωπίσει και ένα ακόμη σοβαρό ζήτημα, τα σκουπίδια που αφήνονται πίσω από τις αποστολές. Φιάλες οξυγόνου, σκηνές, μεταλλικά δοχεία, συσκευασίες τροφίμων και άλλα υλικά παραμένουν σε διάφορα σημεία της διαδρομής, ιδιαίτερα στα υψηλότερα στρατόπεδα.
Τα τελευταία χρόνια έχουν πραγματοποιηθεί επιχειρήσεις καθαρισμού, όμως η απομάκρυνση των απορριμμάτων από τα μεγαλύτερα υψόμετρα είναι εξαιρετικά δύσκολη και επικίνδυνη.
Υπολογίζεται ότι πάνω από 50 τόνοι απορριμμάτων εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό πρόβλημα στο βουνό.
Προκαταβολή ύψους 4.000 δολαρίων
Σε μια προσπάθεια να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα, το 2014 θεσπίστηκε ένα πρόγραμμα που υποχρέωνε τους ορειβάτες να καταβάλλουν προκαταβολή 4.000 δολαρίων. Για να πάρουν πίσω τα χρήματά τους, έπρεπε να επιστρέψουν έχοντας μαζί τους τουλάχιστον 8 κιλά σκουπιδιών.
Ο στόχος ήταν να δημιουργηθεί ένα οικονομικό κίνητρο ώστε οι ορειβάτες να μην αφήνουν απόβλητα στο βουνό και παράλληλα να απομακρυνθούν παλαιότερα σκουπίδια.
Στην πράξη, όμως, το σύστημα αντιμετώπισε προβλήματα.
Ορισμένοι ορειβάτες συγκέντρωναν σκουπίδια από χαμηλότερα στρατόπεδα, ώστε να αποδείξουν ότι επέστρεφαν με το απαιτούμενο βάρος, χωρίς απαραίτητα να απομακρύνουν τα απορρίμματα από τις πιο προβληματικές περιοχές.
Έτσι, όπως έχει επισημανθεί από ανθρώπους που εργάζονται για τον καθαρισμό του Έβερεστ, στα υψηλότερα σημεία εξακολουθούν να παραμένουν σκηνές, κουτιά, συσκευασίες τροφίμων και άλλα αντικείμενα.
Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, οι ερευνητές προτείνουν μια πιο ριζική λύση, τη μεταφορά του Everest Base Camp σε περιοχή χωρίς πάγο.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η μετακίνηση σε ένα σταθερότερο παγωμένο έδαφος θα μπορούσε να περιορίσει την άμεση ανθρώπινη επίδραση στον παγετώνα. Παράλληλα, θα μπορούσε να βελτιώσει την ασφάλεια των αποστολών και να μειώσει την πίεση που ασκείται στην περιοχή του Khumbu Icefall.
Η πρόταση δεν αφορά μόνο την προστασία του περιβάλλοντος. Η υποχώρηση και η αστάθεια των παγετώνων δημιουργούν και κινδύνους για τους ίδιους τους ορειβάτες.
Η νέα μελέτη δεν λέει ότι «τα ούρα των ορειβατών λιώνουν το Έβερεστ».
Το συμπέρασμα είναι πιο σύνθετο και ίσως πιο σημαντικό. Σε ένα εξαιρετικά ευαίσθητο περιβάλλον, ακόμη και φαινομενικά μικρές ανθρώπινες επιδράσεις μπορούν να αποκτήσουν σημασία όταν επαναλαμβάνονται από χιλιάδες ανθρώπους κάθε χρόνο.
Η κλιματική αλλαγή παραμένει ο βασικός παράγοντας πίσω από τη μακροπρόθεσμη υποχώρηση των παγετώνων, όμως η τοπική ανθρώπινη δραστηριότητα προσθέτει επιπλέον θερμικό και περιβαλλοντικό φορτίο.
Και έτσι, το Έβερεστ βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα παράδοξο: όσο περισσότεροι άνθρωποι ταξιδεύουν στην κορυφή του κόσμου, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη να προστατευθεί το ίδιο το βουνό από την ανθρώπινη παρουσία.
