Περιλαμβάνει χιλιάδες νομίσματα, κοσμήματα και κομμάτια ασημιού από ολόκληρη την Ευρώπη και τον ισλαμικό κόσμο.
Ένας ανιχνευτής μετάλλων αποκάλυψε στη Φινλανδία τον μεγαλύτερο μέχρι σήμερα γνωστό θησαυρό ασημιού της Εποχής των Βίκινγκ στη χώρα.
Ο θησαυρός, συνολικού βάρους σχεδόν 4,5 κιλών, εντοπίστηκε κοντά στην πόλη Sysmä, περίπου 150 χιλιόμετρα βόρεια του Ελσίνκι, σύμφωνα με το livescience. Ανάμεσα στα ευρήματα βρίσκονται χιλιάδες νομίσματα και κοσμήματα, ενώ η πλήρης καταγραφή του δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Η ανακάλυψη έγινε στις 3 Σεπτεμβρίου, όταν ο ανιχνευτής μετάλλων Kalle Lapinen εντόπισε δύο ξεχωριστές συγκεντρώσεις αντικειμένων. Αντιλαμβανόμενος τη σημασία του ευρήματος, επικοινώνησε άμεσα με το μουσείο, με τους αρχαιολόγους να επιστρέφουν στον χώρο την επόμενη ημέρα για να πραγματοποιήσουν την ανασκαφή με τις προβλεπόμενες επιστημονικές διαδικασίες.
Θαμμένος σε δύο διαφορετικά σημεία
Ο αρχαιολόγος Esko Tikkala, από το Ιστορικό Μουσείο Lahti, περιέγραψε το σημείο ως δασική περιοχή κοντά σε έναν βράχο.
Οι δύο αποθέσεις βρέθηκαν περίπου 45 εκατοστά κάτω από την επιφάνεια του εδάφους, ανάμεσα σε δύο πέτρες και σε απόσταση περίπου 12 μέτρων η μία από την άλλη.
Τα αντικείμενα είχαν τοποθετηθεί σε δοχεία κατασκευασμένα από φλοιό σημύδας, γεγονός που προσθέτει ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο στον τρόπο με τον οποίο προστατεύτηκε ο πολύτιμος θησαυρός πριν από περίπου μία χιλιετία.
Μέχρι στιγμής δεν έχουν εντοπιστεί κοντινά ίχνη ανθρώπινων ταφών, όμως η γύρω περιοχή δεν έχει ακόμη ερευνηθεί συστηματικά. Αυτό σημαίνει ότι οι αρχαιολόγοι δεν αποκλείουν να υπάρχουν και άλλα στοιχεία που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην κατανόηση του γιατί και από ποιον κρύφτηκε ο θησαυρός.
Χιλιάδες αντικείμενα και νομίσματα από μακρινούς τόπους
Η πλήρης καταγραφή του ευρήματος βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.
Ο Tikkala σημείωσε ότι υπάρχουν χιλιάδες κομμάτια, ενώ η λεπτομερής εξέταση των νομισμάτων δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Ανάμεσα στα ευρήματα υπάρχουν νομίσματα που προέρχονται από περιοχές οι οποίες αντιστοιχούν στη σημερινή Γερμανία, τη Σουηδία και τη Μεγάλη Βρετανία.
Υπάρχουν επίσης ντιρχάμ, ασημένια νομίσματα που κυκλοφορούσαν στον ισλαμικό κόσμο. Παρόμοια νομίσματα έχουν εντοπιστεί και σε άλλους θησαυρούς της Φινλανδίας, με τις προηγούμενες ανακαλύψεις να χρονολογούνται γενικά μεταξύ περίπου 800 και 1050 μ.Χ.
Ο θησαυρός περιλαμβάνει ακόμη κοσμήματα, μεταξύ των οποίων ένα ασημένιο βραχιόλι, αλλά και αυτό που οι αρχαιολόγοι αποκαλούν hack silver ή hacksilber.
Πρόκειται για κομμάτια ασημιού που μπορούσαν να κόβονται σε μικρότερα τμήματα και να χρησιμοποιούνται ως μέσο πληρωμής, με την αξία τους να καθορίζεται από το βάρος τους.
Γιατί κάποιος έκρυψε έναν τέτοιο θησαυρό;
Αυτό είναι ένα από τα βασικά ερωτήματα που καλούνται τώρα να απαντήσουν οι αρχαιολόγοι.
Η πρόθεση πίσω από την απόκρυψη ενός αρχαίου θησαυρού δεν είναι πάντοτε εύκολο να προσδιοριστεί. Θα μπορούσε να σχετίζεται με την ανάγκη ασφαλούς αποθήκευσης πολύτιμων αντικειμένων, με περιόδους κοινωνικής ή πολιτικής αστάθειας, με οικονομικές υποχρεώσεις ή ακόμη και με τελετουργικές προσφορές.
Μια πρόσφατη μελέτη που εξέτασε περισσότερους από 15.000 θησαυρούς της ρωμαϊκής εποχής, από τον 8ο αιώνα π.Χ. έως τον 5ο αιώνα μ.Χ., έδειξε ότι οι λόγοι απόκρυψης τέτοιων συνόλων μπορούσαν να είναι πολλοί και διαφορετικοί.
Στην περίπτωση του θησαυρού της Sysmä, προς το παρόν δεν υπάρχει ασφαλής απάντηση.
«Εποχή των Βίκινγκς» δεν σημαίνει απαραίτητα «Βίκινγκς στη Φινλανδία»
Παρά τον χαρακτηρισμό του ως θησαυρού της Εποχής των Βίκινγκ, οι αρχαιολόγοι προειδοποιούν ότι αυτό δεν σημαίνει πως ο θησαυρός κρύφτηκε από Βίκινγκς.
Η Εποχή των Βίκινγκ χρησιμοποιείται παραδοσιακά για μια περίοδο που εκτείνεται περίπου από την επίθεση στο μοναστήρι του Lindisfarne το 793 μ.Χ. έως την ήττα του στρατού του Harald Hardrada στη μάχη του Stamford Bridge το 1066.
Η χρήση του όρου στη Φινλανδία, ωστόσο, αφορά κυρίως τη χρονολογική περίοδο.
Όπως εξηγεί ο Esko Tikkala, ο χαρακτηρισμός δεν σημαίνει ότι υπήρχε στη Φινλανδία μια κοινωνία «Βίκινγκ» με την ίδια έννοια που υπήρχε σε περιοχές της σημερινής Σουηδίας, Νορβηγίας και Δανίας.
Η περιοχή που γνωρίζουμε σήμερα ως Φινλανδία δεν αποτελούσε πολιτισμικά ή πολιτικά μέρος της σκανδιναβικής κοινωνίας των Βίκινγκ.
Ο όρος υιοθετήθηκε από Φινλανδούς ιστορικούς και αρχαιολόγους για να περιγράψει τη συγκεκριμένη ιστορική περίοδο.
Ένας θησαυρός που καταρρίπτει ένα παλιό ρεκόρ
Η σημασία της ανακάλυψης γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όταν συγκριθεί με το προηγούμενο ρεκόρ.
Ο μεγαλύτερος μέχρι σήμερα γνωστός θησαυρός της Εποχής των Βίκινγκ στη Φινλανδία είχε βρεθεί το 1895 στο Nousiainen, περίπου 210 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Sysmä.
Εκεί είχαν εντοπιστεί περισσότερα από 1.700 ασημένια νομίσματα.
Ωστόσο, παρά τον εντυπωσιακό αριθμό τους, ο συγκεκριμένος θησαυρός ζύγιζε περίπου το μισό από τον καινούργιο.
Ο νέος θησαυρός δεν έχει ακόμη καθαριστεί, ταξινομηθεί και καταμετρηθεί πλήρως. Επομένως, ο ακριβής αριθμός των νομισμάτων και των υπόλοιπων αντικειμένων παραμένει άγνωστος.
Η αξία του ασημιού και μόνο υπολογίζεται σήμερα σε περίπου 10.000 δολάρια, όμως η αρχαιολογική και ιστορική αξία των αντικειμένων είναι φυσικά πολύ μεγαλύτερη.
Η ανακάλυψη μόλις τώρα αρχίζει να αποκαλύπτει τα μυστικά της
Οι αρχαιολόγοι έχουν μπροστά τους ένα σημαντικό έργο.
Πρώτο βήμα είναι η λεπτομερής μελέτη του σημείου όπου βρέθηκαν οι δύο αποθέσεις και του ευρύτερου περιβάλλοντος. Στη συνέχεια, ειδικοί στη νομισματική της Εποχής των Βίκινγκ θα αναλάβουν να ταυτοποιήσουν τα νομίσματα και να προσδιορίσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια την προέλευσή τους, τις χρονολογίες και πιθανώς τις εμπορικές διαδρομές που συνδέουν τη Φινλανδία με διαφορετικές περιοχές της Ευρώπης και του ισλαμικού κόσμου.
Οι ειδικοί αναμένουν ότι θα ακολουθήσουν επιστημονικές δημοσιεύσεις τόσο για τον θησαυρό συνολικά όσο και για επιμέρους κατηγορίες των νομισμάτων.
Και ίσως εκεί κρύβεται η μεγαλύτερη αξία της ανακάλυψης.
Δεν πρόκειται απλώς για έναν σωρό πολύτιμου μετάλλου που κάποιος έκρυψε στο έδαφος πριν από περίπου χίλια χρόνια. Τα νομίσματα, τα κοσμήματα και τα κομμάτια ασημιού μπορούν να προσφέρουν στοιχεία για το εμπόριο, τις οικονομικές σχέσεις, τις μετακινήσεις ανθρώπων και τις επαφές μεταξύ διαφορετικών πολιτισμών στη βόρεια Ευρώπη.
Η Φινλανδία βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο
Η περιοχή γύρω από τη Sysmä φαίνεται μάλιστα να έχει ιδιαίτερο αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Σύμφωνα με τον Tikkala, αρκετοί άλλοι θαμμένοι θησαυροί έχουν εντοπιστεί στην ίδια περιοχή της Φινλανδίας κατά την τελευταία δεκαετία.
Το νέο εύρημα προσθέτει ένα ακόμη σημαντικό κομμάτι στο παζλ.
Παρότι χρειάζεται ακόμη χρόνος μέχρι να καθαριστεί και να μελετηθεί κάθε νόμισμα και κάθε αντικείμενο, ένα πράγμα είναι ήδη σαφές: η Φινλανδία απέκτησε έναν νέο αρχαιολογικό θησαυρό-ορόσημο.
Έναν θησαυρό σχεδόν 4,5 κιλών, κρυμμένο κάτω από το φινλανδικό έδαφος για αιώνες, ο οποίος περιλαμβάνει αντικείμενα που συνδέουν τη χώρα με έναν πολύ ευρύτερο κόσμο — από τη Σκανδιναβία και τις Βρετανικές Νήσους μέχρι την ηπειρωτική Ευρώπη και τον ισλαμικό κόσμο.
Το πραγματικό μυστήριο, ωστόσο, παραμένει: ποιος έκρυψε όλο αυτό το ασήμι, γιατί το έκρυψε και γιατί δεν επέστρεψε ποτέ για να το πάρει;
