Μελέτη αποκαλύπτει ότι οι μεγάλες και γρήγορες πτήσεις διαταράσσουν το βιολογικό ρολόι των πουλιών, με αποτέλεσμα να δυσκολεύονται να διατηρήσουν τη σωστή πορεία τους.
Ένα φαινόμενο που μέχρι σήμερα είχε συνδεθεί κυρίως με τα αεροπορικά ταξίδια των ανθρώπων φαίνεται πως επηρεάζει και τα άγρια θαλασσοπούλια.
Σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη, τα πτηνά που διανύουν μεγάλες αποστάσεις προς ανατολή ή δύση μπορούν να εμφανίσουν μια μορφή «τζετ λαγκ», η οποία διαταράσσει το εσωτερικό βιολογικό τους ρολόι και τα αποπροσανατολίζει.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science, δείχνει ότι η γρήγορη μετακίνηση μεταξύ διαφορετικών γεωγραφικών μηκών μπορεί να προκαλέσει ασυμφωνία ανάμεσα στο εσωτερικό ρολόι των πουλιών και την τοπική ηλιακή ώρα.
Τα πτηνά βασίζονται σε διαφορετικά φυσικά ερεθίσματα για να διατηρούν την πορεία τους κατά τη διάρκεια των μετακινήσεών τους. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το μαγνητικό πεδίο της Γης, τα άστρα και η θέση του Ήλιου.
Για να χρησιμοποιούν αποτελεσματικά τον Ήλιο ως πυξίδα, πρέπει να υπολογίζουν τη φαινομενική μετακίνησή του στον ουρανό κατά τη διάρκεια της ημέρας. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω ενός εσωτερικού βιολογικού ρολογιού, το οποίο ρυθμίζεται κυρίως από τον καθημερινό κύκλο φωτός και σκοταδιού.
Ωστόσο, όταν τα πουλιά ταξιδεύουν γρήγορα προς ανατολή ή δύση, διασχίζοντας διαφορετικά γεωγραφικά μήκη, το εσωτερικό τους ρολόι ενδέχεται να μην συγχρονίζεται με την κατά τόπους ηλιακή ώρα.
Αυτή η χρονική απόκλιση μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύουν τη θέση του Ήλιου και, κατά συνέπεια, να τα οδηγήσει σε λανθασμένες κατευθύνσεις. Ειδικότερα, η μετακίνηση προς ανατολή αναμένεται να προκαλεί απόκλιση της πορείας προς τα δεξιά, ενώ η μετακίνηση προς δύση απόκλιση προς τα αριστερά.
Μελέτη σε περισσότερα από 1.000 θαλασσοπούλια
Για να διερευνήσουν το φαινόμενο, ο Patrick Lewin και οι συνεργάτες του από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης ανέλυσαν δεδομένα GPS από 1.045 άγρια θαλασσοπούλια του είδους Manx shearwater (Puffinus puffinus) στα ελληνικά Μύχος.
Τα συγκεκριμένα πτηνά πραγματοποιούν συχνά εντυπωσιακά ταξίδια, καλύπτοντας αποστάσεις που ξεπερνούν τα 1.000 χιλιόμετρα ανάμεσα στις περιοχές όπου αναζητούν τροφή στον βορειοανατολικό Ατλαντικό και στις αποικίες αναπαραγωγής τους στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όταν τα πουλιά μετακινούνταν γρήγορα προς ανατολή ή δύση, η πορεία τους παρουσίαζε προβλέψιμες αποκλίσεις. Τα σφάλματα αυτά αντιστοιχούσαν σε μεγάλο βαθμό σε εκείνα που θα αναμένονταν εάν είχε διαταραχθεί η λειτουργία της ηλιακής τους πυξίδας εξαιτίας της απορρύθμισης του βιολογικού τους ρολογιού.
Παράλληλα, τα αποτελέσματα ήταν περισσότερο συμβατά με σφάλματα στην ηλιακή πυξίδα παρά με αλλαγές στον προσανατολισμό που θα μπορούσαν να προκληθούν από μεταβολές στο μαγνητικό πεδίο της Γης.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της έρευνας ήταν ότι τα θαλασσοπούλια συνέχιζαν να χρησιμοποιούν τον Ήλιο ως βασικό εργαλείο προσανατολισμού ακόμη και όταν είχαν στη διάθεσή τους άλλες ενδείξεις, όπως η ακτογραμμή.
Το στοιχείο αυτό υποδηλώνει ότι η ηλιακή πυξίδα αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό μηχανισμό πλοήγησης για τα συγκεκριμένα πτηνά, ακόμη και όταν υπάρχουν εναλλακτικές δυνατότητες προσανατολισμού.
Τα ευρήματα προσφέρουν νέα στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο τα μεταναστευτικά πουλιά και τα και θαλασσοπούλια αντιλαμβάνονται τον χώρο και προσανατολίζονται κατά τη διάρκεια μεγάλων ταξιδιών.
Παράλληλα, αναδεικνύουν πόσο στενά συνδέεται η λειτουργία του βιολογικού ρολογιού με την ικανότητα των ζώων να αξιοποιούν φυσικά ερεθίσματα για την πλοήγησή τους.
