Ευρείας κλίμακας αστυνομική επιχείρηση, με συμμετοχή ελληνικών και γερμανικών δυνάμεων, αποκάλυψε τη δράση δύο οργανωμένων κυκλωμάτων αρχαιοκαπηλίας, τα οποία είχαν απλώσει τη δραστηριότητά τους και στην Ήπειρο. Καθοριστικό ρόλο στην έρευνα είχαν οι αστυνομικές υπηρεσίες της Πρέβεζας και του Τμήματος Ζηρού, που συνέδραμαν ενεργά στην επιχείρηση.

Η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε ταυτόχρονα σε 19 πόλεις σε όλη τη χώρα, ενώ παράλληλα έγιναν στοχευμένες έρευνες και στη Γερμανία, στο πλαίσιο διεθνούς συνεργασίας.

Η αστυνομική έρευνα, υπό τον συντονισμό της Υποδιεύθυνσης Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων της Αστυνομικής Διεύθυνσης Πατρών, οδήγησε στη σύλληψη 39 ατόμων. Κατασχέθηκαν συνολικά 1.800 αρχαιολογικά αντικείμενα, από τα οποία περίπου 800 εντοπίστηκαν στη Γερμανία. Σημαντικός αριθμός αυτών είχε ήδη διοχετευθεί στο εξωτερικό, κυρίως μέσω οίκων δημοπρασιών.

Οι δύο εγκληματικές οργανώσεις φέρονται να δραστηριοποιούνται τουλάχιστον από το 2022, πραγματοποιώντας παράνομες ανασκαφές σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας, με χρήση ανιχνευτών μετάλλων και εξειδικευμένου εξοπλισμού. Η Πρέβεζα και συγκεκριμένα ο Δήμος Ζηρού περιλαμβάνονται στα σημεία που έγιναν επιχειρήσεις και συλλήψεις, γεγονός που καταδεικνύει τόσο τη γεωγραφική εξάπλωση των κυκλωμάτων όσο και τη συνεχή απειλή για την πολιτιστική κληρονομιά της Ηπείρου.

Δομή και μεθοδολογία του κυκλώματος

Η εγκληματική οργάνωση λειτουργούσε με αυστηρή ιεραρχία. Στα κατώτερα επίπεδα βρίσκονταν τα άτομα που πραγματοποιούσαν τις παράνομες ανασκαφές, μεμονωμένα ή σε μικρές ομάδες, χρησιμοποιώντας ειδικά μηχανήματα εντοπισμού και σκαπτικά εργαλεία. Κυρίως εντόπιζαν και αφαιρούσαν αρχαία νομίσματα, αλλά και άλλα μεταλλικά αντικείμενα αρχαιολογικής αξίας.

Στη συνέχεια, τα ευρήματα παρουσίαζαν σε ενδιάμεσους, είτε αυτοπροσώπως είτε μέσω φωτογραφιών. Οι μεσάζοντες προέβαιναν σε προκαταρκτική εκτίμηση και αναλάμβαναν τη διακίνηση των αρχαιοτήτων. Η επικοινωνία με υποψήφιους αγοραστές γινόταν κωδικοποιημένα, μέσω διαδικτυακών εφαρμογών ή σε προσωπικές συναντήσεις. Αφού επιτυγχανόταν συμφωνία, ολοκληρωνόταν η πώληση.

Στα υψηλότερα επίπεδα της ιεραρχίας ήταν τα μέλη που συγκέντρωναν τα αρχαία αντικείμενα και τα εξήγαγαν από την Ελλάδα, συνεργαζόμενοι με οίκους δημοπρασιών ή τρίτα πρόσωπα στο εξωτερικό. Τα μέλη αυτά διέθεταν ειδικές γνώσεις σχετικά με την αρχαιολογική αξία, τη χρονολόγηση και τις παραστάσεις των αντικειμένων, με έμφαση σε νομίσματα και μικρά ευρήματα, που αποτελούσαν το βασικό όγκο των διακινούμενων αρχαιοτήτων.

Κωδικοποιημένη επικοινωνία και διεθνείς διασυνδέσεις

Οι παράνομες δραστηριότητες των οργανώσεων γίνονταν με αυστηρά μέτρα προφύλαξης. Οι συνομιλίες πραγματοποιούνταν με κωδικοποιημένους όρους, που πολλές φορές παρέπεμπαν σε νόμιμες επαγγελματικές ασχολίες ή αντικείμενα που σχετίζονται με τις περιοχές δράσης. Οι πιο κρίσιμες συναλλαγές γίνονταν σε απευθείας συναντήσεις, σε προκαθορισμένα σημεία.

Αξιοσημείωτο είναι ότι σε γνωστό οίκο δημοπρασιών του εξωτερικού εργάζεται άτομο ελληνικής καταγωγής, το οποίο έχει στο παρελθόν συλληφθεί στη χώρα μας για υποθέσεις αρχαιοκαπηλίας. Από εκεί, διακινούνταν σημαντικός αριθμός αρχαίων νομισμάτων που είχαν εξαχθεί παράνομα από την Ελλάδα.

Τα ευρήματα της επιχείρησης

Κατά τη διάρκεια των ερευνών εντοπίστηκαν και κατασχέθηκαν:

• 1.800 αρχαιολογικά αντικείμενα, μεταξύ των οποίων αρχαία νομίσματα διαφόρων εποχών και εκδόσεων, ανθρωπόμορφα και ζωόμορφα ειδώλια, καθώς και αντικείμενα σε μορφή προσωπείων και περικεφαλαίων.

• 800 από τα παραπάνω κατασχέθηκαν σε ελέγχους στη Γερμανία.

• 8 όπλα (πιστόλια, περίστροφο, πολεμικό και κυνηγετικό όπλο).

• 1.300 φυσίγγια διαφορετικών διαμετρημάτων.

• 80.000 ευρώ σε μετρητά.

• 135.000 ευρώ σε τραπεζικούς λογαριασμούς, τα οποία δεσμεύτηκαν.

• 1 τραπεζική θυρίδα.

• 46 συσκευές ανίχνευσης μετάλλων.

• 10 οχήματα, που χρησιμοποιούνταν για τη διενέργεια των παράνομων δραστηριοτήτων.

Όλα τα αρχαιολογικά ευρήματα εξετάζονται ήδη από ειδικούς της αρμόδιας Εφορίας Αρχαιοτήτων Θεσσαλονίκης, προκειμένου να αποτιμηθεί η πολιτιστική και χρηματική τους αξία.

Η υπόθεση αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τον διαρκή κίνδυνο για την πολιτιστική μας κληρονομιά, καθώς και τη σημαντική συμβολή της Ελληνικής Αστυνομίας στην πάταξη της αρχαιοκαπηλίας.