Η επίσημη δημοσίευση του Προεδρικού Διατάγματος της 15ης Απριλίου σηματοδοτεί τη θέσπιση ενός νέου πλαισίου για την οριοθέτηση οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων. Το εν λόγω νομοθέτημα έρχεται να καλύψει σημαντικά κενά στον χωροταξικό σχεδιασμό, όμως φέρνει μαζί του και σημαντικές εξελίξεις με ενδεχόμενες επιπτώσεις στις τοπικές κοινωνίες.

Το διάταγμα προβλέπει μεταξύ άλλων τη δυνατότητα εγκατάστασης Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, την ανάπτυξη τουριστικών μονάδων, αλλά και τη δημιουργία δομών φιλοξενίας προσφύγων μικρής κλίμακας – κάτι που ήδη προκαλεί αντιδράσεις, ειδικά σε περιοχές όπως η Ήπειρος όπου υπάρχουν εκατοντάδες μικροί παραδοσιακοί οικισμοί.

Το πλαίσιο ορίζει τις επιτρεπόμενες χρήσεις γης εντός των ορίων κάθε οικισμού, στη βάση συγκεκριμένων μελετών και αιτιολογήσεων. Στους παραδοσιακούς οικισμούς, κάθε παρέμβαση πρέπει να τεκμηριώνεται με αυστηρά πολεοδομικά και αρχιτεκτονικά κριτήρια, ώστε να διαφυλαχθεί η τοπική ταυτότητα και το πολιτισμικό τοπίο.

Παρ’ όλο που το νέο σχέδιο υποστηρίζεται ως εργαλείο για βιώσιμη ανάπτυξη, εγείρονται ερωτήματα για την εφαρμογή του χωρίς ουσιαστική δημόσια διαβούλευση ή επαρκή συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών.

Η Περιφέρεια Ηπείρου, η οποία αριθμεί πάνω από 900 οικισμούς αυτής της κατηγορίας, αναμένεται να επηρεαστεί βαθιά. Αρχιτέκτονες και ειδικοί προειδοποιούν για τις συνέπειες μιας οριζόντιας εφαρμογής χωρίς εξατομικευμένες προσεγγίσεις.

Η εφαρμογή του νέου πλαισίου εξαρτάται από τη διάθεση των δήμων να εκπονήσουν τις απαραίτητες μελέτες, με το ΥΠΕΝ να δηλώνει ότι προτίθεται να τις χρηματοδοτήσει, καλώντας παράλληλα τους ΟΤΑ σε διάλογο με τις τοπικές κοινωνίες.