Το Ιράν διαπραγματεύεται εδώ και μήνες με το Ομάν, το οποίο ελέγχει την απέναντι όχθη των στενών, για μια συμφωνία που θα ρυθμίζει τη διέλευση μέσω αυτών,
Σε μια κρίσιμη διπλωματική συνάντηση στο Ομάν στρέφονται τα βλέμματα για την επόμενη ημέρα στα Στενά του Ορμούζ, με το Ιράν και χώρες του Κόλπου να αναμένεται να συζητήσουν τη Δευτέρα ζητήματα που αφορούν τη θαλάσσια οδό, χωρίς ωστόσο να διαφαίνεται, προς το παρόν, η προοπτική άμεσης συμφωνίας.
Η συνάντηση έχει προγραμματιστεί για τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου και, σύμφωνα με Ιρανό υψηλόβαθμο αξιωματούχο, συγκλήθηκε με πρωτοβουλία του Ομάν. Στο τραπέζι αναμένεται να βρεθούν τόσο το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ όσο και ευρύτερα περιφερειακά θέματα.
Η Τεχεράνη έχει γνωστοποιήσει από την Παρασκευή την πρόθεσή της να συμμετάσχει στη συνάντηση, την ώρα που το Ομάν δεν έχει προχωρήσει σε επίσημη ανακοίνωση και αρκετές χώρες της περιοχής τηρούν μέχρι στιγμής στάση αναμονής.
Η διαφωνία για τον έλεγχο και τα τέλη διέλευσης
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται το καθεστώς λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ, μιας από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας.
Το Ιράν διαπραγματεύεται εδώ και μήνες με το Ομάν, το οποίο ελέγχει την απέναντι πλευρά των στενών, επιδιώκοντας μια συμφωνία που θα ρυθμίζει τη διέλευση των πλοίων.
Σύμφωνα με τον Ιρανό αξιωματούχο, η Τεχεράνη εξακολουθεί να επιδιώκει τη δυνατότητα είσπραξης τελών από τα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, θέση την οποία το Ομάν απορρίπτει.
Παράλληλα, το Μπαχρέιν ανακοίνωσε ότι δεν πρόκειται να συμμετάσχει στη συνάντηση με το Ιράν, καθώς διατηρεί διακομμένες τις διπλωματικές του σχέσεις με την Τεχεράνη.
Το «όχι» του Μπαχρέιν
Το υπουργείο Εξωτερικών του Μπαχρέιν ξεκαθάρισε ότι η χώρα δεν θα συμμετάσχει σε οποιαδήποτε συλλογική συνάντηση στην οποία θα λαμβάνει μέρος το Ιράν έως ότου αποκατασταθούν οι διπλωματικές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών.
Η Μανάμα υποστηρίζει ότι η ασφάλεια και η σταθερότητα στον Κόλπο δεν μπορούν να διασφαλιστούν μέσω μιας πολιτικής κατευνασμού και ζητά τα Στενά του Ορμούζ να παραμείνουν ανοιχτά για όλα τα πλοία, χωρίς διακρίσεις, τέλη ή άδειες διέλευσης.
{https://x.com/bahdiplomatic/status/2098771392791523420}
Το Μπαχρέιν υποστηρίζει ακόμη ότι οποιαδήποτε μελλοντική ρύθμιση για τη ναυσιπλοΐα στα στενά θα πρέπει να βασίζεται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982, να εγκρίνεται από τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό και να διασφαλίζει το δικαίωμα ελεύθερης διέλευσης για όλα τα πλοία.
Παράλληλα, ζητά τη συμμετοχή όλων των χωρών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, υπογραμμίζοντας ότι η ασφάλεια των Στενών συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια των ενεργειακών προμηθειών τους.
Αναλυτικά η ανακοίνωση:
«Λαμβάνοντας υπόψη τις αναφορές στα μέσα ενημέρωσης και στα κοινωνικά δίκτυα σχετικά με μια προτεινόμενη υπουργική συνάντηση για την κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, το υπουργείο Εξωτερικών επιθυμεί να διευκρινίσει ότι το Βασίλειο του Μπαχρέιν δεν θα συμμετάσχει σε αυτήν και ότι δεν θα λάβει μέρος σε καμία συλλογική συνάντηση στην οποία θα συμμετέχει το Ιράν, έως ότου αποκατασταθούν οι διπλωματικές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών. Η θέση αυτή έχει ήδη κοινοποιηθεί στους αδελφούς μας στο Σουλτανάτο του Ομάν μέσω επίσημων διαύλων. Αυτό δεν μειώνει σε καμία περίπτωση την εκτίμηση του Βασιλείου για τις ειλικρινείς προσπάθειές τους, ούτε τη δέσμευσή του στον διάλογο ως μέσο επίλυσης των διαφορών.
Το υπουργείο θεωρεί ότι ο διάλογος δεν μπορεί να βασίζεται στην αγνόηση των γεγονότων. Το Βασίλειο έχει υποστεί επιθέσεις που στόχευαν τις υποδομές και τα πολιτικά του κτήρια, μία εκ των οποίων, με στόχο μια δεξαμενή παραλίγο να οδηγήσει σε ολοκληρωτική καταστροφή, ενώ η επίθεση κατά του αγωγού πετρελαίου “Ανατολής-Δύσης” στην αδελφή Σαουδική Αραβία την Παρασκευή επιβεβαίωσε ότι η στοχοποίηση πολιτικών και οικονομικών εγκαταστάσεων αποτελεί ένα άμεσο κίνδυνο που δεν έχει πλέον περάσει.
Το υπουργείο επισημαίνει ότι η ασφάλεια και η σταθερότητα της περιοχής δεν βασίζονται στην παραβλέψη των επιθέσεων, δεν εξασφαλίζονται με τη σιωπή απέναντι στις συνέπειές τους και δεν διαφυλάσσονται με μια πολιτική κατευνασμού. Το Βασίλειο του Μπαχρέιν, το οποίο τηρεί τις σχέσεις καλής γειτονίας ως νομική υποχρέωση και όχι ως πολιτική ευγένεια, θεωρεί ότι η ειρήνη στηρίζεται σε τέσσερις βασικές αρχές, καμία από τις οποίες δεν είναι περιττή: τη διακοπή των επιθέσεων, την ανάληψη της διεθνούς ευθύνης για αυτές και την αποκατάσταση της ζημίας που προκάλεσαν, τον σεβασμό της κυριαρχίας των κρατών και τη μη χρήση του εδάφους οποιουδήποτε κράτους ως ορμητηρίου για επίθεση εναντίον των γειτόνων του, καθώς και την επίλυση των εκκρεμών ζητημάτων με νόμιμους τρόπους.
Το υπουργείο επαναλαμβάνει τη σταθερή θέση του Βασιλείου ότι οποιαδήποτε ρύθμιση αφορά τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ πρέπει να βασίζεται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982, να εγκρίνεται από τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (ΙΜΟ), να διασφαλίζει το δικαίωμα διέλευσης για όλα τα πλοία χωρίς διακρίσεις, τέλη ή άδειες, και να συμβάλλουν σε αυτήν όλες οι χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, δεδομένου ότι η ασφάλεια των στενών συνδέεται με την ασφάλεια των προμηθειών τους.
Το υπουργείο επιβεβαιώνει ότι το Βασίλειο του Μπαχρέιν, λόγω της ιδιότητάς του ως μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και της δέσμευσής του για κοινή δράση στο πλαίσιο του Κόλπου, θα συνεχίσει να ενεργεί μέσω των νομικών και διπλωματικών διαύλων για τη διαφύλαξη της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και της ασφάλειας της περιοχής, ενώ είναι έτοιμο να υποστηρίξει οποιαδήποτε ρύθμιση που θα τύχει συναίνεσης και θα βασίζεται στο δίκαιο. Το Βασίλειο δεν κλείνει την πόρτα στην ειρήνη, αλλά δεν την ανοίγει εις βάρος του δικαίου. Η ειρήνη που δεν βασίζεται στη δικαιοσύνη δεν είναι παρά μια εκεχειρία που περιμένει να λήξει».
Η κρίσιμη σημασία του Ορμούζ
Η αντιπαράθεση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα εξαιτίας της στρατηγικής σημασίας των Στενών του Ορμούζ για την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Πριν από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο, περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου περνούσε από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο.
Η ένταση στην περιοχή έχει ήδη προκαλέσει σημαντικές αναταράξεις στις αγορές ενέργειας. Την τελευταία εβδομάδα οι διεθνείς τιμές πετρελαίου έχουν εκτοξευθεί, καθώς τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και το Ιράν έχουν πλήξει δεξαμενόπλοια στην περιοχή.
Την ίδια ώρα, οι Χούθι της Υεμένης, σύμμαχοι του Ιράν, έχουν κινηθεί κοντά σε έναν ακόμη κρίσιμο ενεργειακό διάδρομο, το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, στην απέναντι πλευρά της Αραβικής Χερσονήσου.
Παρά τις σοβαρές διαφωνίες, η συνάντηση στο Ομάν αναμένεται να λειτουργήσει ως ένα σημαντικό διπλωματικό φόρουμ, καθώς το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ συνδέεται πλέον όχι μόνο με τις σχέσεις του Ιράν με τις χώρες του Κόλπου, αλλά και με την ασφάλεια της παγκόσμιας ενεργειακής εφοδιαστικής αλυσίδας.
Προς το παρόν, πάντως, δεν αναμένεται η υπογραφή συμφωνίας για τα Στενά. Η Τεχεράνη επιμένει στις θέσεις της, το Ομάν επιχειρεί να διαδραματίσει ρόλο διαμεσολαβητή, ενώ το Μπαχρέιν παραμένει εκτός της διαδικασίας, απαιτώντας πρώτα την αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων με το Ιράν.
