«Πρέπει να είμαστε σαφείς: πρόκειται για ένα πρωτοφανές γεγονός», δηλώνει στο BBC ο καθηγητής Άνταμ Σκάιφ, επικεφαλής των μακροπρόθεσμων προβλέψεων του Met Office.
Ένα Ελ Νίνιο χωρίς προηγούμενο στη σύγχρονη εποχή αναπτύσσεται στον Ειρηνικό Ωκεανό και ενδέχεται να εξελιχθεί στο ισχυρότερο που έχει καταγραφεί από τότε που υπάρχουν συστηματικές μετρήσεις, προειδοποιεί η βρετανική Μετεωρολογική Υπηρεσία (Met Office). Το φυσικό κλιματικό φαινόμενο βρίσκεται ακόμη σε φάση ενίσχυσης, όμως οι ενδείξεις προκαλούν ήδη έντονη ανησυχία στους επιστήμονες.
Οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας σε κρίσιμη περιοχή του Ειρηνικού βρίσκονται πάνω από 2°C υψηλότερα από τα φυσιολογικά επίπεδα, ενώ οι τελευταίες προβλέψεις δείχνουν ότι η απόκλιση μπορεί να ξεπεράσει τους 3°C αργότερα μέσα στο 2026.
Εάν επαληθευτεί αυτή η πρόβλεψη, θα πρόκειται για επίπεδα που δεν έχουν εμφανιστεί στα αρχεία που ξεκινούν το 1950 και πιθανότατα για το ισχυρότερο Ελ Νίνιο από τον 19ο αιώνα.
«Πρέπει να είμαστε σαφείς: πρόκειται για ένα πρωτοφανές γεγονός», δηλώνει στο BBC ο καθηγητής Άνταμ Σκάιφ, επικεφαλής των μακροπρόθεσμων προβλέψεων του Met Office.
«Δεν έχω δει ποτέ τόσο ισχυρό σήμα Ελ Νίνιο στις προβλέψεις μας», προσθέτει.
Υπό κανονικές συνθήκες, οι αληγείς άνεμοι μετακινούν τα θερμά επιφανειακά νερά του Ειρηνικού από τα ανατολικά προς τα δυτικά. Κατά τη διάρκεια ενός El Niño, όμως, οι άνεμοι αυτοί εξασθενούν ή ακόμη και αντιστρέφονται, επιτρέποντας στα θερμότερα νερά να εξαπλωθούν προς τα ανατολικά.
Η θερμότητα απελευθερώνεται στη συνέχεια από τον ωκεανό στην ατμόσφαιρα, ανεβάζοντας τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία και μεταβάλλοντας τις βροχοπτώσεις και την ατμοσφαιρική κυκλοφορία σε μεγάλες περιοχές του πλανήτη.
Αυτό που κάνει το σημερινό φαινόμενο ιδιαίτερα ανησυχητικό βρίσκεται και κάτω από την επιφάνεια του Ειρηνικού. Σε βάθος περίπου 100 μέτρων, οι θερμοκρασίες σε ορισμένα σημεία καταγράφονται έως και 8°C υψηλότερες από τα φυσιολογικά επίπεδα.
Πρόκειται ουσιαστικά για μια τεράστια αποθήκη θερμού νερού, η οποία μπορεί να λειτουργήσει ως «καύσιμο» και να ενισχύσει ακόμη περισσότερο το El Niño τους επόμενους μήνες.
Οι πρώτες επιπτώσεις είναι ήδη ορατές
Η ανακατανομή τεράστιων ποσοτήτων θερμότητας στον Ειρηνικό επηρεάζει τα ατμοσφαιρικά ρεύματα και μπορεί να αλλάξει τις καιρικές συνθήκες σε περιοχές που βρίσκονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Κανένα Ελ Νίνιο δεν είναι ακριβώς ίδιο με το προηγούμενο. Ωστόσο, σύμφωνα με τους επιστήμονες, υπάρχουν ήδη ενδείξεις ότι το φετινό φαινόμενο αρχίζει να αφήνει το αποτύπωμά του.
Οι βροχοπτώσεις των μουσώνων στη Νότια Ασία βρίσκονται μέχρι στιγμής σημαντικά χαμηλότερα από τα φυσιολογικά επίπεδα, μια εξέλιξη που συνδέεται με τα ισχυρά επεισόδια Ελ Νίνιο.
Την ίδια ώρα, οι μεταβολές στους ανέμους πάνω από την Καραϊβική και τον τροπικό Ατλαντικό μπορούν να περιορίσουν τη δραστηριότητα των τυφώνων. Μέχρι στιγμής, στη φετινή περίοδο έχουν καταγραφεί μόλις τρεις καταιγίδες που έλαβαν επίσημη ονομασία.
Από την ξηρασία στην Αυστραλία έως τις πλημμύρες στις ΗΠΑ
Οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι εντοπίζονται στις περιοχές που βρίσκονται κοντά στον τροπικό Ειρηνικό.
Η Αυστραλία αντιμετωπίζει αυξημένες πιθανότητες ξηρασίας και δασικών πυρκαγιών, ενώ στην απέναντι πλευρά του ωκεανού το Περού και ο Ισημερινός μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπα με έντονες βροχοπτώσεις και πλημμύρες.
Αυξημένος είναι ο κίνδυνος ισχυρών βροχοπτώσεων και στις νότιες περιοχές των Ηνωμένων Πολιτειών.
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται, όμως, στον καιρό. Η ξηρασία και οι μεταβολές των βροχοπτώσεων μπορούν να πλήξουν τις καλλιέργειες και την παραγωγή τροφίμων. Ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) έχει ήδη προειδοποιήσει ότι το Ελ Νίνιο θα μπορούσε να οδηγήσει δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπους σε ευάλωτες χώρες σε οξεία επισιτιστική ανασφάλεια επιπέδου κρίσης.
Τι σημαίνει για την Ευρώπη
Το Ελ Νίνιο δεν θεωρείται βασικός παράγοντας πίσω από τους ακραίους καύσωνες που έχουν σημαδέψει το φετινό καλοκαίρι. Η επίδρασή του στην Ευρώπη είναι άλλωστε περισσότερο έμμεση και λιγότερο προβλέψιμη από ό,τι στις περιοχές γύρω από τον Ειρηνικό.
Ωστόσο, το Met Office εκτιμά ότι το φαινόμενο θα μπορούσε να αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου και στις αρχές του χειμώνα, αυξάνοντας την πιθανότητα για περισσότερο βροχερές και θυελλώδεις συνθήκες στη βορειοδυτική Ευρώπη και κυρίως στη Βρετανία.
Παράλληλα, όσο παράδοξο κι αν ακούγεται για ένα φαινόμενο που συνδέεται με υψηλότερες παγκόσμιες θερμοκρασίες, το Ελ Νίνιο μπορεί υπό ορισμένες συνθήκες να αυξήσει τις πιθανότητες ψυχρότερου καιρού στην Ευρώπη προς το τέλος του χειμώνα. Η συγκεκριμένη συσχέτιση, πάντως, είναι σαφώς πιο αδύναμη.
Το 2027 μπορεί να καταρρίψει το παγκόσμιο ρεκόρ ζέστης
Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά τελικά τη μέση θερμοκρασία ολόκληρου του πλανήτη.
Κατά τη διάρκεια ενός Ελ Νίνιο, τεράστιες ποσότητες θερμότητας μεταφέρονται από τον ωκεανό στην ατμόσφαιρα. Αυτή η φυσική ώθηση έρχεται πλέον να προστεθεί στη μακροχρόνια άνοδο της θερμοκρασίας που προκαλεί η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή.
Ο κλιματολόγος του Met Office Νικ Ντάνστοουν εξηγεί ότι η επίδραση του Ελ Νίνιο στην παγκόσμια θερμοκρασία γίνεται ιδιαίτερα αισθητή κατά το ημερολογιακό έτος που ακολουθεί τη χειμερινή κορύφωση του φαινομένου.
Γι’ αυτό και η βρετανική Μετεωρολογική Υπηρεσία προειδοποιεί ότι το 2027 είναι πλέον «πολύ πιθανό» να ξεπεράσει το 2024 και να γίνει το θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί ποτέ.
Εάν οι προβλέψεις για την ένταση του Ελ Νίνιο επαληθευτούν, ο πλανήτης θα βρεθεί αντιμέτωπος με έναν εξαιρετικά ισχυρό φυσικό μηχανισμό θέρμανσης ακριβώς τη στιγμή που οι ανθρωπογενείς εκπομπές έχουν ήδη οδηγήσει το παγκόσμιο κλίμα σε πρωτοφανή επίπεδα θερμοκρασίας.
Σε ρυθμούς καύσωνα από σήμερα η Ελλάδα
Σε ρυθμούς καύσωνα κινείται η χώρα με τον υδράργυρο να σημειώνει περαιτέρω άνοδο από σήμερα, Σάββατο (22/08), αγγίζοντας ακόμα και τους 42 βαθμούς Κελσίου.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα προγνωστικά στοιχεία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών / meteo.gr, μικρή περαιτέρω άνοδο θα σημειώσει η θερμοκρασία στη χώρα το διήμερο Σάββατο 22/08 και Κυριακή 23/08.
Συνθήκες καύσωνα θα επικρατήσουν σε πολλές περιοχές μέχρι τα μέσα της νέας εβδομάδας. Ενδεικτικά, οι μέγιστες θερμοκρασίες θα ανέρχονται στους 38-40 βαθμούς, ενώ τοπικά ενδέχεται να αγγίξουν τους 41-42 βαθμούς Κελσίου.
Όπως επισημαίνει η μετεωρολόγος του ΕΡΤnews, Nικολέτα Ζιακοπούλου, 40 βαθμούς θα κάνει στις Σέρρες, την Καρδίτσα, τη Λαμία, το Άργος και σε νησιωτικές περιοχές – στη νότια Κρήτη, η θερμοκρασία θα φτάσει τους 39 βαθμούς, κυρίως από την Κυριακή. Τους 39 θα φτάσει και στην Αθήνα.
Η χειρότερη μέρα – και νύχτα – θα είναι αυτή της Κυριακής με 39 βαθμούς το μεσημέρι και 30άρια το βράδυ μέσα στην πόλη. Όταν θα πάμε να κοιμηθούμε θα καταλάβουμε τη δυσφορία.
Από τη Δευτέρα, θα ενεργοποιηθεί ένα μελτέμι μέσα στο Αιγαίο που θα φτάνει τα 7 μποφόρ. το οποίο θα ρίξει λίγο την θερμοκρασία. Τα «40άρια» θα μείνουν στην Άρτα, στο Αγρίνιο, στον Πύργο.
