Η αποκάλυψη της σύνδεσης ανάμεσα σε συγκεκριμένες λοιμώξεις και μορφές καρκίνου αυξάνει την ελπίδα πως προλαμβάνοντας τη λοίμωξη, κάποιος θα μπορούσε να προλάβει συγκεκριμένες κακοήθειες.
Ο καρκίνος μπορεί να φαίνεται ως μία αυθαίρετη και τυχαία νόσος. Συχνά είναι το αποτέλεσμα πολλών παραγόντων, ανάμεσά τους γενετικές μεταλλάξεις που χτίστηκαν από χρόνια έκθεσης στον ήλιο, περιβαλλοντική μόλυνση και άλλες πηγές αλλοίωσης του DNA σε συνδυασμό με την γενετική προδιάθεση του κάθε ατόμου.
Η αλλοίωση του DNA με την πάροδο των χρόνων μπορεί να αποδυναμώσει την ικανότητα του σώματος να καταστείλει την εκτός ελέγχου ανάπτυξη κυττάρων, τον τρόπο δηλαδή που διαμορφώνεται ένας όγκος.
Αλλά, σύμφωνα με το περιοδικό TIME, οι λοιμώξεις είναι ένας ακόμα σημαντικός παράγοντας εμφάνισης του καρκίνου. Η αποκάλυψη της σύνδεσης ανάμεσα σε συγκεκριμένες λοιμώξεις και μορφές καρκίνου αυξάνει την ελπίδα πως προλαμβάνοντας τη λοίμωξη, κάποιος θα μπορούσε να προλάβει συγκεκριμένες κακοήθειες.
Πρόσφατη μελέτη της Διεθνούς Ένωσης για την Έρευνα του Καρκίνου του ΠΟΥ, που δημοσιεύθηκε το περιοδικό Lancet Oncology εντόπισε πως 12% των νέων διαγνώσεων καρκίνου το 2024, (της τελευταίας χρονιάς με διαθέσιμα στοιχεία) προκλήθηκαν από 12 λοιμώξεις.
Ποιες λοιμώξεις συνδέονται με καρκίνους;
Ορισμένοι ιοί ανθρώπινων θηλωμάτων, ή HPV, ευθύνονται για την πλειονότητα των καρκίνων του τραχήλου της μήτρας, καθώς και για έναν αριθμό καρκίνων κεφαλής και τραχήλου, δήλωσε η Harriet Rumgay, επιδημιολόγος στο IARC και συγγραφέας της έρευνας. Σχεδόν το 4% των νέων διαγνώσεων καρκίνου το 2024 θα μπορούσε να αποδοθεί σε μόλυνση των HPV.
Γιατροί και ερευνητές γνωρίζουν εδώ και δεκαετίας ότι η ηπατίτιδα B και C, που ευθύνονται επίσης για διάφορες μορφές καρκίνου του ήπατος, συνδέονται με ποσοστό 2% και λιγότερο από 1% των νέων διαγνώσεων αντίστοιχα, σύμφωνα με την έρευνα.
Υπάρχουν επίσης ισχυρές ενδείξεις που συνδέουν το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού (Helicobacter pylori), ένα βακτήριο που προσβάλλει το στομάχι και το λεπτό έντερο, με τον καρκίνο του στομάχου. Υπολογίστηκε ότι η συγκεκριμένη λοίμωξη ευθύνεται για περίπου το 4% των νέων διαγνώσεων.
Παράλληλα, ο ιός Epstein-Barr (EBV), ο οποίος προκαλεί λοιμώδη μονοπυρήνωση και προσβάλλει περισσότερο από το 90% του παγκόσμιου πληθυσμού, ενεπλάκη σε περίπου 1% των νέων διαγνώσεων, συμπεριλαμβανομένων περιπτώσεων λεμφώματος, καρκίνου του ρινοφάρυγγα και καρκίνου του στομάχου.
Στη μελέτη επισημάνθηκαν επίσης επτά ακόμη λοιμώξεις, μεταξύ των οποίων ο ιός HIV, ως καρκινογόνοι παράγοντες.
Οι περισσότεροι ασθενείς που έχουν αυτές τις λοιμώξεις δεν θα αναπτύξουν καρκίνο. Επίσης η όποια ανάπτυξη μορφής καρκίνου δεν είναι άμεση, ενδεχομένως να χρειαστούν χρόνια μέχρι την εμφάνισή του. Επίσης, οι λοιμώξεις συχνά είναι μόλις ένας από τους παράγοντες που συμβάλλουν στην ανάπτυξη καρκίνου. Για παράδειγμα, όσον αφορά τα σχετικά υψηλά ποσοστά καρκίνων του ρινοφάρυγγα που προκαλούνται από τον ιό EBV στην Κίνα, οι ερευνητές πιστεύουν ότι εμπλέκονται επίσης κάποια γενετική προδιάθεση και περιβαλλοντικοί παράγοντες.
Γιατί κάποιες λοιμώξεις προκαλούν καρκίνο;
Αυτό εξαρτάται από την ίδια τη λοίμωξη, σημειώνει το ΤΙΜΕ. Στην περίπτωση του HIV, ο ιός καταστέλλει το ανοσοποιητικό σύστημα, διευκολύνοντας τον πολλαπλασιασμό άλλων καρκινογόνων ιών. Το H. pylori προκαλεί βλάβες στους ιστούς και παράγει τοξίνες που αποσταθεροποιούν τους φυσικούς μηχανισμούς ελέγχου της κυτταρικής ανάπτυξης και διαίρεσης του οργανισμού, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε καρκίνο.
Με τον EBV, σύμφωνα με την ιολόγο Claire Shannon-Lowe, του πανεπιστημίου του Birmingham στη Βρετανία, που μελετά τον EBV και τον καρκίνο αλλά δεν εμπλέκεται ενεργά στη μελέτη, έχει να κάνει με το πώς ο ιός κρύβεται μέσα στα Β κύτταρα (ή Β λεμφοκύτταρα), τον τύπο δηλαδή των λευκών αιμοσφαιρίων που αποτελούν βασικό κομμάτι του ανοσοποιητικού συστήματος.
«Πρόκειται για μια ολόκληρη σειρά ενεργειών που ο ίδιος ο ιός ασκεί στο Β κύτταρο, αναγκάζοντάς το να αναπτύσσεται διαρκώς», σημείωσε. Σε αυτές περιλαμβάνεται η παρεμπόδιση των φυσιολογικών διαδικασιών κυτταρικού «καθαρισμού», οι οποίες θα εξάλειφαν τον ιό και ταυτόχρονα θα ανέκοπταν την ανάπτυξη του καρκίνου.
Πώς μπορούν να προληφθούν αυτές οι μορφές καρκίνου;
Κάποιες από τις λοιμώξεις αυτές είναι ιάσιμες. Το H. Pylori μπορεί να θεραπευτεί με αντιβιοτικά, για παράδειγμα, μειώνοντας τον κίνδυνο γαστρικού καρκίνου. Η θεραπεία για τον HIV μειώνει επίσης τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου ενώ για ορισμένες άλλες λοιμώξεις υπάρχουν εμβόλια για την αντιμετώπισή τους.
Στην πραγματικότητα, για ορισμένα από αυτά τα εμβόλια, η πρόληψη του καρκίνου ήταν ο βασικός στόχος στην ανάπτυξή τους. «Το εμβόλιο για τον ιό της ηπατίτιδας Β ήταν το πρώτο εμβόλιο που αναπτύχθηκε κατά του καρκίνου» δήλωσε η Rumgay. Ομοίως, το εμβόλιο για τον HPV, που εγκρίθηκε πριν από 20 χρόνια, είχε σκοπό να προλάβει τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Οι καρκινικοί επιδημιολόγοι ενδεχομένως να αρχίσουν να βλέπουν τα αποτελέσματα του ευρέως διαδεδομένου εμβολίου για το HPV στις επόμενες μελέτες, πρόσθεσε. «Όλο και περισσότερα άτομα που έχουν εμβολιαστεί αρχίζουν να φτάνουν στην ηλικία κατά την οποία θα μπορούσαμε ενδεχομένως να διαπιστώσουμε τον αντίκτυπο στα ποσοστά καρκίνου του τραχήλου της μήτρας ή άλλων μορφών καρκίνου», ανέφερε.
Ωστόσο, τα εμβόλια αυτά δεν φτάνουν σε όλους όσοι θα μπορούσαν να ωφεληθούν από αυτά. Στις ΗΠΑ, τα ποσοστά εμβολιασμού των νεογνών κατά της ηπατίτιδας Β έχουν σημειώσει κατακόρυφη πτώση τα τελευταία δύο χρόνια.
Για την περίπτωση άλλων λοιμώξεων, δεν υπάρχουν διαθέσιμα εμβόλια. Για ορισμένες από τις λοιμώξεις, που συνδέονται με την πρόσφατη μελέτη, και συγκεκριμένα για τον ερπητοϊό που σχετίζεται με το σάρκωμα Kaposi, απαιτείται πολύ περισσότερη έρευνα στον τομέα της πρόληψης, επισήμανε η Rumgay.
Με πληροφορίες του TIME
